Trudna historia polsko-niemieckiego pojednania do obejrzenia we wrocławskim Ratuszu

plakat-1200.jpg

**Stary Ratusz w najbliższych tygodniach będzie gospodarzem wystawy „Pojednanie/Versöhnung in progress… Kościół katolicki i relacje polsko-niemieckie po 1945 r.” zorganizowanej przez Ośrodek „Pamięć i Przyszłość” oraz Maximilian-Kolbe-Stiftung. Ekspozycja jest projektem polsko-niemieckim, któremu przyświecała idea ciągle potrzebnego dialogu.**

 Twórca wystawy, Robert Żurek, ekspert w dziedzinie historii kościoła i relacji polsko-niemieckich, podkreśla:

>-We współpracy nad projektem były potrzebne kompromisy do tego, by pod wystawą mogły podpisać się zarówno strona polska, jak i niemiecka. Nie były to jednak „zgniłe” kompromisy, które powodowałyby odczucie nieporozumienia u którejkolwiek ze stron.

Wystawa odbywa się w dwóch miejscach jednocześnie: we Wrocławiu i w Berlinie. Ekspozycja ma charakter narracyjny, a wzbogacona jest wieloma oryginalnymi zdjęciami, elementami multimedialnymi oraz wyjątkowym zapisem wywiadu z wrocławskim abp. Kominkiem, którego udzielił zachodnio-niemieckiej telewizji, tuż po ratyfikacji orędzia polskich biskupów do Kościoła Katolickiego w Niemczech.

Cała wystawa podzielona została na kilka faz: okres wzajemnej wrogości polsko-niemieckiej i zupełnych rozbieżności w ocenie tego, kto był sprawcą zbrodni, a kto ofiarą oraz pierwsze przesunięcie akcentów w latach 50-tych, gdy w Polsce dochodzi do prześladowania Kościoła. Następna część ekspozycji odnosi się do okresu procesu oświęcimskiego (w Polsce kończy się władza stalinistów, czego skutkiem jest uwolnienie Wyszyńskiego). W tym czasie Niemcy zaczynają dostrzegać realia wydarzeń II wojny światowej na terenie Polski. Powstają pierwsze, marginalne grupy kościelne na rzecz pojednania.
 
Najbardziej znanym wydarzeniem było jednak wystosowanie orędzia polskich biskupów w 1965 r. do Kościoła w Niemczech. Mimo klęski tej inicjatywy (brak oficjalnego uznania granicy na Odrze i Nysie), niemieckie społeczeństwo zaczęło godzić się z takim ustaleniem podziału terytoriów, podczas gdy jeszcze 10 lat wcześniej przeciwna takiemu rozwiązaniu była większa część opinii publicznej. Kilka lat później nastąpiła zmiana polityki zagranicznej RFN, za sprawą dojścia do władzy Willy’ego Brandta. Nowy kanclerz, dążąc do zrewidowania dotychczasowej polityki ze Wschodem, podpisał w 1970 r. umowę warszawską, w której określono wzajemne granice wzdłuż linii rzek.
 
Ustalenie granic rozpoczęło okres silnego wsparcia niemieckiego dla Polaków, m.in. w ramach organizacji Kościół w Potrzebie. Powstały liczne seminaria dotyczące relacji polskich i niemieckich katolików, docierano punkt widzenia na wspólną historię i rozmawiano o przyszłości wspólnego sąsiedztwa. . 

W 1978 r. miała miejsce wizyta Wojtyły i Wyszyńskiego w Niemczech, gdzie byli entuzjastycznie witani przez tłumy ludzi. 

>-W czasie konklawe niemieccy duchowni oddali swój głos na kardynała Wojtyłę, co jest niezwykle znaczące, bo bez nich zapewne nie mielibyśmy papieża Polaka – przypomniał autor wystawy, Robert Żurek. 

Lata 80. to okres „Solidarności” i stanu wojennego, czas olbrzymiej fali solidarności niemieckiej. W części poświęconej temu okresowi ustawione są skrzynki wystylizowane na paczki z pomocą, wymiary: solidarność materialna – dary humanitarne; solidarność polityczne – wystąpienia polityczne na rzecz więźniów politycznych w Polsce; lokalna solidarność Dortmundu z Wrocławiem. Apogeum tego procesu ma miejsce w Krzyżowej, gdy kanclerz jednoczących się Niemiec i pierwszy niekomunistyczny premier dokonują symbolicznego aktu pojednania w trakcie mszy świętej. 

Wystawę kończą zdjęcia bieżących wydarzeń, np. wizyty nowego polskiego prezydenta w Niemczech, w czasie którego prezydent Gauck w swoim przemówieniu bardzo dużą część poświęcił orędziu biskupów, temu jak bardzo poruszyło ono wówczas Niemców, zarówno katolików, jak i protestantów.

Przykładem obecnej współpracy kościołów polsko-niemieckich jest Andre Schmeier, syn wypędzonej z Polski rodziny niemieckiej z Warmii, który wrócił do Polski i jest obecnie duszpasterzem mniejszości niemieckiej na Warmii oraz uczestnicy w polskim życiu diecezjalnym, pełniąc rolę kanonika. Sytuacja ta jest znakiem tego, jak otwarty jest polski Kościół na współpracę z kościołem niemieckim. 

>-Bez pojednania francusko-niemieckiego nie byłoby UE, a bez pojednania polsko-niemieckiego nie byłoby tej UE w takim kształcie, jaki znamy obecnie, nie obejmowałaby niemalże całego kontynentu. Kościół w tym pojednaniu odgrywał kluczową rolę od 1965 r., gdy w orędziu polskich biskupów do niemieckich hierarchów padły słowa: „Przebaczamy i prosimy o przebaczenie” – przypomniał badacz.

W niedalekiej przyszłości wystawa w wersji mobilnej ruszy w świat, będzie można ją zobaczyć m.in. w Monachium. We wrocławskim Starym Ratuszu można ją bezpłatnie zwiedzać od 18 listopada do 17 stycznia 2016 roku.

PODZIEL SIĘ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ