Maria WANKE-JERIE: O szpinaku

szpinak3.jpg

Szpinak to symbol torturowania dzieci jedzeniem na przymus. A że one szpinaku nie lubią, to prawda powszechnie znana. Sama w dzieciństwie nie znosiłam szpinaku i nigdy nie przypuszczałam, że kiedykolwiek go polubię. Widocznie do wszystkiego trzeba dojrzeć. Od dawna uwielbiam szpinak i przyrządzam na wiele różnych sposobów.

Z dzieciństwa pamiętam ciemno-zieloną, półgęstą, pachnącą czosnkiem bryję. To szpinak właśnie. Gdy byłam małym dzieckiem ta bryja nie miała żadnego specyficznego zapachu i była lekko słodka. Babcia uważała bowiem, że dziecko powinno lubić wszystko, co ma słodki smak. Widać, nie wszystko. Kolor i konsystencja nie zachęcały, a smak nie miał większego znaczenia. Podobnie jak wówczas, gdy byłam starsza i szpinak przyprawiany już był na słono – zawsze psuł mi smak drugiego dania. Słyszałam jednak, że szpinak jeść trzeba, bo jest zdrowy. Nabierałam przekonania graniczącego z pewnością, że wszystko, co zdrowe, musi być niesmaczne.

szpinak-bryja

Szpinak jest ceniony ze względu na łatwą uprawę i krótki okres wegetacji. Częścią użytkową tej rośliny są liście. Obecnie w handlu dostępny jest szpinak świeży, konserwowy i mrożony. W postaci świeżej można kupić liście pojedyncze lub w rozetkach, w przypadku młodych roślin dopuszcza się do obrotu całe rozetki z korzeniami. Szpinak konserwowy otrzymuje się ze świeżych, przetartych liści z dodatkiem soli. Utrwalany jest termicznie w hermetycznych opakowaniach. W takiej postaci nadaje się do spożycia przez rok, o ile jest przechowywany w temperaturze od 2 do 15 st. C. Dla uzyskania mrożonek, liście szpinaku mrozi się w całości, siekane lub przetarte.

szpinak-warzywny

Szpinak jest bogatym źródłem witamin, białka, błonnika i soli mineralnych. Ponadto, jak potwierdziły badania, jego liście mają właściwości antynowotworowe i chronią przed miażdżycą. Jest to zasługa beta-karotenu, witaminy C oraz luteiny – znanych przeciwutleniaczy, których w szpinaku jest pod dostatkiem. Szpinak jest też źródłem magnezu, potasu i łatwo przyswajalnego żelaza. Zawartość magnezu sprawia, że zalecany jest osobom narażonym na stres, ten pierwiastek bowiem obniża podatność na zdenerwowanie i wykazuje właściwości uspokajające.  Potas natomiast obniża ciśnienie, dlatego szpinak powinny jeść osoby ze skłonnością do nadciśnienia. Dodatkowo potas współdziałając z magnezem reguluje pracę serca. Żelazo odgrywa bardzo ważną rolę w produkcji czerwonych krwinek, zapobiega więc anemii. Zielone liście szpinaku zalecane są kobietom w ciąży, bowiem zawarty w nich kwas foliowy zapobiega wadom układu nerwowego płodu. Szpinak jest także bogaty w witaminę K odgrywającą ważną rolę w krzepnięciu krwi, zaś witaminy z grupy B obniżają poziom cholesterol u, a witamina E opóźnia procesy starzenia. Właściwości prozdrowotne szpinaku są nie do podważenia. Zaletą szpinaku jest dostępność niemal przez cały rok, zwłaszcza w okresach niedoboru świeżych warzyw. To właśnie sprawia, że był i jest uważany za wartościowy dodatek do potraw. Nie wolno jednak zapominać, że ze względu na zawartość szczawianów nie może być spożywany zbyt często i w dużych ilościach, blokuje bowiem wchłanianie wapnia. Gdy byłam dzieckiem, ta świadomość nie była powszechna, dlatego szpinak królował na stole w moim domu dość często i zawsze w takiej samej postaci mało przeze mnie akceptowanej postaci. Dziś sposobów wykorzystania tego warzywa jest mnóstwo. Niemały wpływ miało na to upowszechnienie kuchni śródziemnomorskiej.

szpinak-z-mrozona-cytryna

Najprostszym sposobem przyrządzania szpinaku jest ugotowanie liści, najlepiej całych rozetek, oczywiście bez korzonków, w osolonej wodzie. Po odcedzeniu można je podać w całości polane zrumienioną bułką tartą z masłem. Liście powinny być ugotowane al dente, czyli nierozgotowane. Smakuje to wspaniale i umożliwia pozbycie się uprzedzeń z dzieciństwa, bo i kolor krótko gotowanych liści jest żywo-, a nie zgniło-zielony. Wygląda więc apetycznie.

Tradycyjny sposób przyrządzania szpinaku to ugotowanie liści na miękko i posiekanie na drobno po odcedzeniu. Szpinakową masę doprawia się roztartym czosnkiem i solą, a zagęszcza mąką albo w postaci zasmażki, albo roztrzepaną ze śmietaną. Śmietana dodaje dodatkowo całej masie kwaskowaty smak, co korzystnie wpływa na atrakcyjność potrawy.

szpinak2

Szpinak można dodawać do różnych potraw. Z wykorzystaniem tego warzywa robi się pierogi, naleśniki, krokiety kruche i drożdżowe, szpinak dodaje się do francuskiej tarty czy włoskiej pizzy albo pasty (czyli makaronu). Może być dodatkiem do sałatek i kanapek, świetnie też smakuje połączony z serem pleśniowym, fetą, parmezanem lub oscypkiem.

szpinak3

Szpinak gości więc na europejskich stołach, nie jako dodatek do mięsa, tak źle zapamiętany z dzieciństwa. Warto wyrosnąć z dziecięcych uprzedzeń i przekonać się do szpinaku.

Maria WANKE-JERIE

Absolwentka Uniwersytetu Wrocławskiego, z wykształcenia matematyk teoretyk, specjalista PR, od 25 lat pracownik Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu. Współtworzyła pierwszy „Raport o stanie nauki w Polsce”. Współautorka biografii Romana Niegosza „Potrzeba ludzi przyzwoitych. Roman Niegosz – życie dla Polski” oraz „Zobowiązywała mnie przysięga. Proces Władysława Frasyniuka 1982”. Odznaczona Medalem „Niezłomni” (2013).

PODZIEL SIĘ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ