Dr Lesław Węgrzynowski – pomagał ofiarom dwóch wojen światowych

Lesław Węgrzynowski (1885-1956), ps. Bartosz. Doktor wszech nauk lekarskich Major, lekarz służby zdrowia WP, obrońca Lwowa 1918 i 1939. Członek Żegoty, powstaniec warszawski, pionier walki z gruźlicą i przeciwdziałania tej chorobie w Polsce, wykładowca, organizator sanatoriów. Naukowiec, działacz społeczny.

Lesław Węgrzynowski, w czasie studiów na Wydziale Lekarskim na Uniwersytecie Lwowskim był członkiem zwyczajnym Czytelni Akademickiej a w jej ramach zastępcą zawiadowcy czasopism w ramach wydziału. Aktywnie działał w Polskiej Korporacji Akademickiej „Obotritia” a także w organizacjach studenckich „Bratnia Pomoc” i „Ogniwo” w ramach Związku Towarzystwa Kształcącej się Młodzieży Polskiej, w lwowskich Drużynach Bartoszowych.

Cztery lata po ukończeniu studiów lekarskich w roku 1910, uzyskał dyplom doktora wszech nauk lekarskich. Został specjalistą farmakologii. Odbył staże naukowe w Instytucie im. Roberta Kocha oraz kliniczne w Berlinie, Hamburgu, Davos, dzięki temu mógł – oprócz pracy klinicznej – prowadzić badania naukowo-doświadczalne w zakładzie Farmakologii we Lwowie pod kierunkiem profesora Leona Popielskiego.

Po wywołaniu przez Niemcy I Wojny Światowej, dr Węgrzynowski w 1914 roku został mianowany szefem sanitarnym Legionu Wschodniego, a po jego rozwiązaniu wcielony do armii austriackiej. W armii polskiej służył dopiero od roku 1918. Wtedy spotkał się z Leninem, którego leczył, w czasie kiedy był aresztowany przez Austriaków. To wydarzenie, kilka lat później uratowało lekarza od śmierci.

Dr Węgrzynowski został członkiem Polskich Kadr Wojskowych w 1918 roku a w czasie walk o Lwów, od 1 listopada 1918 do 22 maja 1919 był szefem sanitarnym Obrony Lwowa. Wziął udział w obronie Lwowa, jako lekarz naczelny Armii Ochotniczej kierując referatem w koszarach Jabłonowskich. W czasie tej wojny był w stopniu porucznika, na stanowisku szefa sanitarnego Naczelnej Komendy Obrony Lwowa. Wtedy niezależnie od narodowości, polska służba sanitarna pod dowództwem Lesława Węgrzynowskiego niosła pomoc wszystkim rannym żołnierzom, również ukraińskim ludności cywilnej.

1 czerwca 1919 roku dr Węgrzynowski został awansowany do stopnia majora lekarza ze starszeństwem a w 1923 i 1924 był oficerem rezerwowym 2 Batalionu Sanitarnego w Lublinie. W czasie międzywojnia był członkiem i prezesem Kapituły Krzyża Obrony Lwowa oraz prezesem Kapituły Krzyża Małopolskich Oddziałów Armii Ochotniczej. Jest autorem projektu, tzw. drugi wzór Odznaki Honorowej „Orlęta.

Po wojnie dr Węgrzynowski pracował jako ftyzjatra, czyli lekarz od chorób płuc w klinice lwowskiej, później w oddziale chorób wewnętrznych Szpitala Powszechnego we Lwowie. Źródła historyczne podają szczegółowy przebieg kariery naukowej, zawodowej i społecznej dr. Węgrzynowskiego. Z najbardziej istnych można wymienić, to, że był działaczem i naczelnym lekarzem Towarzystwa Walki z Gruźlicą we Lwowie. Napisał i wydał w 1927 roku broszurę pt. Gruźlica jako klęska społeczna. Pełnił funkcję organizatora i dyrektora Lecznicy Towarzystwa Walki z Gruźlicą w Hołusku Wielkim pod Lwowem. W 1935 został wybrany delegatem do zgromadzeń elektorów w wojewódzkich kolegiach wyborczych przed wyborami do Senatu RP IV kadencji. 21 maja 1939 roku w wyborach samorządowych ubiegał się o mandat radnego Rady Miasta Lwowa startując z Listy Chrześcijańsko-Narodowej. Był członkiem zwyczajnym Kasyna i Koła Literacko-Artystycznego we Lwowie. Współtworzył poradnię (poliklinikę) przeciwgruźliczą przy ulicy Lindego we Lwowie. Utworzył pismo „Ruch Przeciwgruźliczy” i był jego redaktorem. Był prezesem lwowskiego oddziału Związku Lekarzy Państwa Polskiego, w październiku 1937 w interesie lekarzy-Żydów poparł wniosek o rozwiązanie tego oddziału.

Po wywołaniu wojny przez Niemcy w 1939 roku, stał na czele obrony Lwowa, gdzie kolejny raz pełnił służbę w szefostwie sanitarnym. Był członkiem Obywatelskiej Straży Bezpieczeństwa. Po napaści Sowietów na Polskę został aresztowany ale pomoc lekarska udzielona Leninowi w I wojnie pomogła mu odzyskać wolność. Wkrótce przeniósł się do Warszawy. Pracował tam jako lekarz. Działał w konspiracji w AK a także społecznie. Był członkiem Rady Pomocy Żydom „Żegota” – ratował Żydów ze schronu przy ul. Promyka. W tym czasie został dyrektorem Sanatorium  PCK w Świdrze.

W czasie Powstania Warszawskiego – od 3 sierpnia 1944 roku był lekarzem naczelny Obwodu „Radwan”, wtedy też przyjął pseudonim „Bartosz”. Służył w Sanitariacie Okręgu Warszawskiego Armii Krajowej (kryptonim „Bakcyl” oraz I Obwodzie „Radwan” Warszawskiego Okręgu AK).  Pracował w Szpitalu Ujazdowskim. Po kapitulacji powstania zajął się ewakuacją rannych i chorych.

Wraz z nastaniem władzy ludowej pełnił obowiązki dyrektora Sanatorów Przeciwgruźliczych w Bukowcu, Kowarach, Obornikach Śląskich. Zajmował się też praca naukową. Był w grupie pracowników naukowych przedwojennego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie, którzy po wojnie zostali zatrudnieni na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu i POlitechniki we Wrocławiu.

1 października 1951, jako politycznie wrogi, politycznie bez wartości, raczej zacofany, nie powinien zostać na katedrzezostał usunięty z Akademii Medycznej we Wrocławiu. Dr Lesław Węgrzynowski wraz z 22 innymi lekarzami we Wrocławiu był w kręgu zainteresowania UB.

Doczesne szczątki dr Lesława Węgrzynowskiego znajdują się na parafialnym cmentarzu Św. Wawrzyńca we Wrocławiu. Na nagrobku nie ma żadnej informacji o lekarzu, naukowcu, uczestniku wojen światowych.

Mjr. dr Lesław Ignacy Węgrzynowski w 1933 roku został odznaczony Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych. W 1937 roku za zasługi na polu pracy społecznej Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Obrony Lwowa, Krzyżem Powstańców Wielkopolskich a także: w 1935 roku Odznaką honorową b. uczestników walk w r. 1920 z okazji Święta Żołnierza Ochotnika. W 1932 roku został Filistrem honorowym „Obotritii” i Członkiem honorowym Polskiego Towarzystwa Chorób Płuc.

Krystyna Węgrzynowska, córka w 1992 roku wydała książkę upamiętniającą Lesława Węgrzynowskiego pt. Śladami Ojca, lekarza i żołnierza.

źródło: wikipedia,org; lustronauki.wordpress.com;

Artykuł powstał dzięki wsparciu programu „Dolny Śląsk Pamięta” przez Fundację KGHM

PODZIEL SIĘ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ