Wspominamy bohaterów: Stanisław Franciszek Sosabowski-twórca pierwszej jednostki spadochronowej

Stanisław Franciszek Sosabowski (1892 – 1967), ps. Emil Hełm, uczestnik II Wojny Światowej, działacz niepodległościowy, członek ruchu strzeleckiego i skautingu, uczestnik I i II Wojny Światowej, twórca pierwszej jednostki spadochronowej z którą walczył w bitwie o Arnhelm.

Od 17 roku życia zaangażowany młodzieżowy ruch niepodległościowy „Zarzewie”, w styczniu 1912 roku został dowódcą 24 Polskiej Drużyny Strzeleckiej w Stanisławowie, później awansowany na podchorążego, który w czasie pokoju był najwyższym stopniem w organizacji. Organizował skauting, był komendantem hufca.

W 1913 roku musiał odbyć obowiązkową służbę w Armii Austro-Węgier. Został kapralem w 58 Pułku Piechoty w Stanisławowie. Brał udział w walkach w powiecie przemyskim, tarnawskim, lubelskim i brzeskim. W połowie 1915 roku podczas przeprawy rzekę Leśną przez został ranny w kolano.

Za waleczność na froncie został awansowany do stopnia starszego sierżanta, potem podporucznika a następnie przydzielono go do pracy w Urzędzie Cenzury w Złoczowie, skąd w 1916 roku został przydzielony do Dowództwa XI Korpusu stacjonującego w Morawskiej Ostrawie a rok później został przeniesiony do Bozen w Dolomitach, gdzie pracował w archiwum.

Od 1918 roku przeniesiony na własną prośbę do Lublina. Kolejny awans do stopnia porucznika sprawił, iż od 1 listopada 1918 został kierownikiem Komisji Likwidacyjnej byłego austriackiego Generalnego Gubernatorstwa w Lublinie. Dwa tygodnie później, 15 listopada został otrzymał stopień kapitana. Już 1 stycznia 1919 został przeniesiony do stolicy z przydziałem do Głównego Urzędu Likwidacyjnego w Ministerstwie Spraw Wojskowych.

Unieruchomione kolano od pięciu lat starał się rehabilitować, uraz był poważny i jego udział w wojnie polsko-bolszewickiej i polsko-ukraińskiej odbywał się w Oddziale IV Zaopatrzenia i Komunikacji Sztabu Ministerstwa Spraw Wojskowych.

Majorem ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 roku został i 21. lokatą w korpusie oficerów intendentów został 3 maja 1922 roku. Skończył Kurs Doszkolenia Wyższej szkoły Wojennej w Warszawie i już 15 października 1923, został przydzielony do Oddziału IV Sztabu Generalnego Wojska Polskiego. Kolejny awans na podpułkownika ze starszeństwem z 1 stycznia 1927 i 37. lokatą w korpusie oficerów piechoty nastąpił 12 kwietnia 1927. Wkrótce został przeniesiony do 75 Pułku Piechoty w Królewskiej Hucie, gdzie objął dowództwo najpierw II batalionu a później I batalionu 75 pp w Rybniku. Z końcem kwietnia 1928 roku został zastępcą dowódcy 3 Pułku Strzelców Podhalańskich w Bielsku. Pod koniec 1929 roku przeniesiony do Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie na stanowisko wykładowcy, a następnie kierownika Katedry Operacyjnej Służby Sztabów.

W 1937 objął dowództwo 9 Pułku Piechoty Legionów w Zamościu. W połowie 1938 roku, w wyniku nieszczęśliwego wypadku jego syn postrzelił się, zdarzenie to sprawiło, iż pułkownik został urlopowany i skierowany na leczenie w Sanatorium Wojskowym w Zakopanem. Do służby wrócił 21 lutego 1939 roku i objął dowództwo 21 Pułku Piechoty „Dzieci Warszawy” w Cytadeli Warszawskiej.

W czasie kampanii wrześniowej walczył pod Mławą, później wycofał się do Warszawy. Powierzono mu dowództwo nad wszystkimi polskimi oddziałami w rejonie „Pododcinka Grochów”. Za co otrzymał Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari „W uznaniu zasług i wykazane męstwo i ofiarność w czasie walk z Niemcami” od generała dywizji Juliusza Rommla. 30 września 1939, po podpisaniu aktu kapitulacyjnego został wywieziony do niewoli, do Żyrardowa, skąd udało mu sie uciec. Do Warszawy powrócił w październiku i wstąpił do Służby Zwycięstwu Polski. Musiał przedrzeć się do Francji aby rządowi na wychodźstwie przekazać meldunki o tym co dzieje się w kraju. Tam został dowódcą piechoty dywizyjnej 1 Dywizji Piechoty – później dowódcą piechoty dywizyjnej 4 Dywizji Piechoty.

W kwietniu 1940 roku wraz z 6000 żołnierzy dywizji został ewakuowany do Anglii. Przydzielony do  polskiego sztabu, do 4 Brygady Kadrowej Strzelców, utworzył pierwszą jednostkę spadochronową. W połowie czerwca 1944 roku płk Sosabowski awansował do stopnia generała brygady. Kiedy w Polsce wybuchło Powstanie Warszawskie Brytyjczycy, jego żołnierze pragnęli podjąć walkę w Polsce ale Brytyjczycy zablokowali lot, wówczas podjęto decyzje aby Polaków skierować do nieudanej operacji powietrznodesantowej sprzymierzonych pod Driel w Holandii. Alianci za przegraną obarczyli gen. Sosabowskiego. Wskutek uknutej intrygi spowodowali, że gen. Sosabowski oddał dowództwo brygady po czym został inspektorem Jednostek Etapowych i Wartowniczych.

Po demobilizacji, w lipcu 1948 gen. Stanisław Sosabowski pozostał na emigracji, podjął pracę fizyczną w fabryce silników elektrycznych, później telewizorów. Z Polski przyjechała do niego żona i syn, który w partyzantce stracił wzrok. Dwa lata po śmierci, jego wychowankowie spadochroniarze zgodnie z życzeniem generała przywieźli prochy do Polski. Grób Stanisława Sosabowskiego znajduje się na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

Gen. Stanisław Sosabowski Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari, Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski – pośmiertnie, Krzyż Niepodległości, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Walecznych – dwukrotnie, Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami, Złoty Krzyż Zasługi, i wiele innych.

źródło: wikipedia.org

PODZIEL SIĘ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ