Roman Dmowski: 80. rocznica śmierci działacza niepodległościowego

Autor: Photo: Harris & Ewing color: Oldphotosincolor [Public domain], Wikimedia Commons

Dzisiaj przypada 80.rocznica śmierci współtwórcy niepodległej Polski i przywódcy obozu narodowo narodowego Romana Dmowskiego. Działacza niepodległościowego i współzałożyciela Narodowej Demokracji (endecji), czołowego ideologa polskiego nacjonalizmu. Dmowski był ministrem spraw zagranicznych, posłem na Sejm Ustawodawczy RP oraz II i III Dumy i znakomitym politykiem o szerokich horyzontach myślowych.

Dzisiaj na Cmentarzu Bródnowskim w Warszawie przez cały dzień przy grobie Romana Dmowskiego z inicjatywy Sylwestra Chruszcza Posła na Sejm RP i Prezesa Stowarzyszenia Endecja była wystawiona warta posterunku honorowego. W imieniu Prezydenta Andrzeja Dudy zostały złożone kwiaty i wieńce.

Roman Dmowski w czasie walki o niepodległość, w przeciwieństwie do Józefa Piłsudskiego, był zwolennikiem zjednoczenia wszystkich ziem polskich i uzyskania autonomii w ramach imperium rosyjskiego, a później odzyskania niepodległości w oparciu o sojusz z Rosją i Ententą, w opozycji do państw centralnych. Dwie skrajne postawy sprawiły, iż mieli za sobą zwolenników i przeciwników. Do dzisiaj mówi się o dmowszczykach i piłsudczykach. Dmowski jest autorem licznych publikacji i opracowań polityczno-społeczych.

W rodzinnej historii Romana Dmowskiego przekazywano informacje, że jego ojciec jest analfabetą, bo nigdy nie podpisywał oficjalnych dokumentów rosyjskich. Zawsze odmawiał składania swojego podpisu. Z osobliwości trzeba wspomnieć jeszcze jego wysublimowane poczucie humoru i cięty język. Dmowski był erudytą i błyskotliwym mówcą. „Mówi dużo i z werwą. Przyjemność zgryźliwego humoru jak dawniej mu pozostała. Uderza w nim nader wszystko wielki cynizm i to zamiłowanie do dowcipu, dla którego poświęci każdego, każdy stosunek i każdy nastrój” opisał go Juliusz Zdanowski. Wiadomo, że Dmowski był poliglotą – władał biegle językiem francuskim, angielskim, rosyjskim i portugalskim. Język niemiecki rozumiał ale w nim nie mówił, np. zapytany jaką widzi perspektywę na poprawę relacji z Ignacym Paderewskim odpowiedział: „Trzeba udusić panią Paderewską”. Roman Dmowski nigdy się nie ożenił. Kochał tę samą kobietę, co Józef Piłsudski, która wybrała Marszałka ale z Dmowskim rozstać się też nie chciała. Na pogrzeb Romana Dmowskiego przybyło około 100 tysięcy ludzi, podaje większość mediów, inne piszą, że było nawet 200 tysięcy. Z  pewnością była to jedna z największych manifestacji narodowych okresu międzywojennego.

Wkrótce w naszym cyklu Kształtowanie Polski Niepodległej opublikujemy tekst polityczny „Myśli nowoczesnego Polaka”, bowiem treści tam zawarte są ponadczasowe i warto zapoznać się z nimi, tym bardziej, że nie ma już zakazu czytania Dmowskiego, a zwłaszcza jego Myśli, które Władza Ludowa objęła cenzurą. – Czytelnik otrzymuje tu do rąk nie manifest stronnictwa, ale garść myśli jednego człowieka, którego od dawna zajmowały zagadnienia narodowego bytu, napisał Dmowski w przedmowie do pierwszego wydania.

Artykuł powstał dzięki wsparciu programu „Dolny Śląsk Pamięta” przez Fundację KGHM

PODZIEL SIĘ