Kształtowanie Polski Niepodleglej: Józef Haller – W Pucku dokonał symbolicznych zaślubin Polski z Bałtykiem

Józef Haller von Hallenburg (1873-1960). Działacz społeczny i polityczny, kawaler Orderów: Orła Białego i Virtuti Militari.

Odebrał staranne wykształcenie i wychowanie, religijne i patriotyczne w arystokratyczno-ziemiańskim domu. Wraz z sześciorgiem swojego rodzeństwa. należał do Sodalicji Mariańskiej oraz do Trzeciego Zakonu Świeckiego Franciszkańskiego (tercjarzy). Jego kariera wojskowa rozpoczęła się w 22 roku życia we Lwowie, potem Krakowie. Wprowadził duże zmiany w szkołach oficerskich: m.in. reformę nauczania z wiodącym językiem polskim (otrzymał najwyższe austriackie odznaczenie Medal Zasługi Signum Laudis)

Józef Haller był generałem broni Wojska Polskiego, od 4 października 1918 Naczelny Dowódca wszystkich Wojsk Polskich, także komendantem Legionów. Był ministrem bez teki w drugim rządzie Władysława Sikorskiego – w październiku 1939 roku a rok później został przewodniczącym Obywatelskiego Komitetu Wykonawczego Obrony Państwa. Był też dowódcą Frontu Północnego w czasie wojny polsko-bolszewickiej, oraz Generalnym Inspektorem Armii Ochotniczej w 1920 roku oraz prezesem Rady Naczelnej Stronnictwa Pracy w 1937 roku, Komendantem Polowych Drużyn Sokolich w 1913 roku, harcmistrzem, przewodniczącym ZHP, prezesem Komitetu PCK. Działalność społeczna Hallera intensyfikuje się po 1912 roku, dużo czasu poświęcał na organizowanie tajnych kursów żołnierskich dla polskiej młodzieży.

Kiedy w 1914 powstały Legiony Polskie, Haller zajął się formowaniem i łączeniem kilku drużyn, po czym objął dowództwo 3. Pułku Legionów. Z Krakowa wyruszył na front w Karpatach Wschodnich już jako podpułkownik, bronić Węgry przed wojskami rosyjskimi. 7 kwietnia 1918 roku został nominowany na generała. Walczył z Kozakami pod Rafajłową, brał udział w bitwie o Nadwórną, pod Mołotkowem, o Pasieczną. Pod Częstochową ucierpiał w wypadku samochodowym, przez rok trwała rehabilitacja i do służby powrócił w czerwcu 1916. Rok później wszedł w skład Polskiego Korpusu Posiłkowego. Brał udział w proteście wobec postanowień traktatu brzeskiego i wraz ze swoją II Brygadą przedarł się przez front austriacko-rosyjski do II Korpusu Polskiego w Sorokach. Pod Kaniowem jego II Korpus stoczył ciężką bitwę z Niemcami, w wyniku której oddziały zostały rozbite. Heller, aby nie dostać się do niewoli uciekł do Moskwy aby przedostać się do przez Murmańsk do Francji. Tam, 4 października 1918 został dowódcą 35 tysięcznej Armii Polskiej we Francji.

Do Polski wrócił w kwietniu 1919 roku z 68 tysiącami dobrze uzbrojonych (dzięki Francji) wyszkolonych żołnierzy. Powrót trwał do czerwca, drogą morską i koleją, to wówczas jego żołnierze zostali nazwani Błękitną Armią. W Warszawie został przywitany jak bohater narodowy, został Honorowym Obywatelem m.st. Warszawy.

Heller w maju/czerwcu 1919 brał udział w wojnie polsko-ukraińskiej, następnie, na wypadek wojny z Niemcami powierzono mu dowództwo Frontu Południowo-Zachodniego a później Frontu Pomorskiego. W Pucku dokonał symbolicznych zaślubin Polski z Bałtykiem. W 1920 otrzymał funkcję Generalnego Inspektora Armii Ochotniczej. W Bitwie warszawskiej dowodził Frontem Północnym, wszedł w skład Rady Obrony Państwa. W latach 1920-26 zajmował się działalnością polityczną i społeczną.

Józef Haller w kwietniu 1921 roku został patronem polskiego okrętu wojennego – kanonierki „General Haller”.

Posądzono go o za szerzenie antyżydowskie rozruchy w Częstochowie, za wywoływanie złych nastojów wobec prezydenta Gabriela Narutowicza. Za to, że potępił przewrót majowy został przeniesiony w stan spoczynku.

Od 1933 roku w Stanach Zjednoczonych udziela pomocy weteranom i inwalidom „Błękitnej Armii”. cztery lata później został prezesem Rady Naczelnej Stronnictwa Pracy. Wspierał młodzież akademicką. W uznaniu zasług dla narodu polskiego otrzymał tytuł filistra honoris causa i protektora Korporacji Studentów Uniwersytetu Poznańskiego Baltia.

Niemcy napadły na Polskę przedostał się przez Rumunię do Francji, do tworzącego się rządu gen, Władysława Sikorskiego. Został ministrem bez teki. Następnie do Anglii, gdzie w latach 1940–1943 pełnił funkcję Ministra Oświaty w Polskim Rządzie na Uchodźctwie. Pozostał na emigracji do końca życia.

Zmarł 4 czerwca 1960 w wieku 86 lat, w Londynie i został pochowany na cmentarzu Gunnersbury. Jego prochy wróciły 23 kwietnia 1993 do Polski i 15 maja spoczęły w krypcie kościele garnizonowym św. Agnieszki w Krakowie. Józef Haller otrzymał wiele odznaczeń i medali, m.in.: Order Orła Białego, Virtuti Militari V kl. oraz czterokrotnie Krzyżem Walecznych. Wiele z nich posiada Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

źródło: wikipedia.org oraz dzieje.pl

Artykuł powstał dzięki wsparciu programu „Dolny Śląsk Pamięta” przez Fundację KGHM

PODZIEL SIĘ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ