Rodzaje nawierzchni na plac zabaw

O bezpieczeństwie dzieci korzystających z placu zabaw decyduje wiele elementów: od certyfikowanych, wykonanych z najwyższej jakości materiałów konstrukcji i urządzeń, po rozsądne, zgodne z regulaminem danego miejsca ich eksplorowanie. Niezwykle ważna w tym kontekście jest również nawierzchnia na placu zabaw, której zadaniem jest amortyzowanie potencjalnych upadków. Jakie przepisy i normy powinno spełniać podłoże na placu zabaw? Jakie rodzaje nawierzchni mają do dyspozycji inwestorzy?

Nawierzchnia bezpieczna, czyli jak?

Normy i wytyczne związane z dopuszczeniem do użycia określonego rodzaju nawierzchni na placach zabaw ściśle opisuje norma PN-EN 1177. Określono w niej wszelkie wymagania dotyczące nawierzchni na placach zabaw, ze szczególnym uwzględnieniem tych obszarów, w których konieczna jest amortyzacja ewentualnych upadków dziecka. Mowa tutaj przede wszystkim o strefach bezpieczeństwa wokół konstrukcji i urządzeń zabawowych, na których dzieci bawią się na wysokości od 1 metra wzwyż.

Zadaniem nawierzchni bezpiecznej nie jest zapobieganie upadkom, ale tłumienie energii uderzenia podczas tychże. W normie PN-EN 1177 zastosowano kryterium HIC, czyli Head Injury Criterion (Kryterium Urazu Głowy). To kryterium wyrażane jest w centymetrach, a jego wartość oznacza maksymalną wysokość upadku (krytyczną wysokość upadku), przy której uderzenie głową o podłoże nie spowoduje utraty życia. HIC będzie różny dla różnych rodzajów podłoża, tak aby zapewnić zadowalający poziom amortyzacji dla upadków z konkretnego urządzenia lub konstrukcji, wziąwszy pod uwagę tzw. wysokość swobodnego upadku (WSU – maksymalna wysokość w pionie od miejsca podparcia ciała do najniższego punktu upadku). Oczywiście nawierzchnia bezpieczna powinna znajdować się w całej strefie bezpieczeństwa danego urządzenia (określana przez producenta), a nie tylko bezpośrednio pod urządzeniem lub konstrukcją.

Międzyrzec-Podlaski-Rzeczyca-1.jpg

Rodzaje podłoża stosowane na współczesnych placach zabaw

Współcześni producenci placów zabaw mogą korzystać z dość szerokiej oferty rozmaitych nawierzchni bezpiecznych, dopasowując je do konkretnych projektów, urządzeń zabawowych i konstrukcji. Należy podkreślić, że zastosowana nawierzchnia będzie miała ogromny wpływ na estetykę danego placu zabaw, a jej utrzymanie może wymagać większych lub mniejszych nakładów sił i środków.

Nawierzchnie bezpieczne na place zabaw dzieli się na naturalne i syntetyczne.

Naturalne nawierzchnie bezpieczne

W tej kategorii znajdują się nawierzchnie sypane (piasek, żwir, kora i wióry) oraz darń i gleba. Dwie ostatnie mają niewielkie właściwości amortyzujące i mogą być stosowane wyłącznie na placach zabaw, na których krytyczna wysokość upadku nie przekracza wysokości jednego metra. Będą to więc przede wszystkim najprostsze place zabaw z podstawowymi urządzeniami zabawowymi (np. bujakami, równoważniami, niskimi huśtawkami), bez wyższych i rozbudowanych konstrukcji.

Stopień amortyzacji sypanych nawierzchni zależy od wielkości pojedynczych ziaren oraz grubości warstwy takiej nawierzchni.

Piasek. Obecnie stosowany jest nieco rzadziej, ze względu na wytyczne dotyczące wielkości ziaren – pojedyncze ziarna powinny mieć wielkość od 0,2 do 2 mm i nie zawierać cząsteczek iłowych i pyłowych. Grubość minimalna warstwy takiego piasku powinna wynosić minimum 20 cm lub 30 cm (plus 10 cm, które zrekompensują przemieszczanie się niezwiązanego materiału sypkiego), dla krytycznej wysokości upadku maksymalnie do 2 lub 3 metrów. Nawierzchnie na placach zabaw wykonane z piasku wymagają stałego dbania o ich czystość (mogą być zanieczyszczane odchodami zwierząt, przede wszystkim kotów) oraz regularnego uzupełniania (szacuje się, że roczna strata piasku wynosi około 5%).

Żwir. Grubość pojedynczych ziaren żwiru powinna mieścić się w granicach od 2 do 8 mm, a minimalna grubość warstwy musi wynosić 20 cm lub 30 cm dla krytycznej wysokości upadku, odpowiednio: do dwóch lub trzech metrów.

Kora i wióry. Ekologiczne i cieszące się rosnącą popularnością nawierzchnie, które posiadają bardzo dobre właściwości amortyzujące i wpisują się w aktualne trendy aranżowania przestrzeni publicznej. Wielkość ziaren kory powinna wynosić od 20 do 80 mm, a wielkość ziaren wiórów powinna mieścić się w granicach od 5 do 30 mm. W obydwu przypadkach minimalna grubość warstwy wynosi: 20 lub 30 cm – będzie to warstwa odpowiednia dla krytycznej wysokości upadku, do 2 lub 3 metrów. Korę i wióry można stosować osobno lub łączyć w odpowiednich proporcjach.

zestaw-zabawowy-i-mata-przerostowa-plac-zabaw-1024x768.jpg

Syntetyczne nawierzchnie bezpieczne

To nowoczesne podłoża na place zabaw, wyprodukowane z najwyższej jakości, bezpiecznych dla ich użytkowników materiałów, przy użyciu zaawansowanych rozwiązań technologicznych. Stopień ich amortyzacji i grubość zalecanej warstwy powinny być obliczane zgodnie z wzorami HIC, zawartymi w normie PN-EN 1177.

Do wyboru mamy kilka rodzajów nawierzchni bezpiecznych wykonanych z materiałów syntetycznych:

Nawierzchnie wylewane. To wysokiej jakości nawierzchnia, spełniająca wymogi bezpieczeństwa, wymogi ekologiczne i higieniczne. Poliuretanowa nawierzchnia wykonywana jest bezspoinowo i składa się z dwóch warstwa: maty podkładowej (z granulatu SBR) i warstwy użytkowej (z granulatu EPDM). Uzyskana podczas wylewania, jednolita powierzchnia może być jednobarwna lub kolorowa i wzorzysta – granulat EPDM dostępny jest w różnorodnych kolorach, które można ze sobą dowolnie zestawiać, tworząc podłoże pobudzające wyobraźnię.

Płytki gumowe. To łatwe do zastosowania rozwiązanie kwestii bezpiecznej nawierzchni. Najpopularniejsze płyty gumowe na plac zabaw to płytki kwadratowe i płytki w kształcie puzzli, wykonywane w dwóch podstawowych wersjach: SBR (płytki tworzone są z czarnego granulatu SBR, który zespala się za pomocą kolorowego kleju poliuretanowego) oraz EPDM (składające się z dolnej warstwy wykonanej z czarnego granulatu SBR oraz wierzchniej warstwy użytkowej, którą wykonuje się z kolorowego granulatu EPDM).

Maty przerostowe. To nawierzchnie wyprodukowane z gumy pochodzącej z recyclingu. Znajdują zastosowanie wszędzie tam, gdzie ważne jest zachowanie naturalnego wyglądu placu zabaw – maty przerostowe ułożone na gruncie trawiastym, pozwalają na przerost przez nie trawy i uzyskanie efektu prawdziwej darni. Maty przerostowe są ekonomicznym rozwiązaniem, które może zapewnić odpowiednią amortyzację podczas upadków, a dodatkowo posiada właściwości antypoślizgowe. Dzięki regularnemu koszeniu trawy – plac zabaw, siłownia zewnętrzna lub ścieżka zdrowia będą wyglądały estetycznie i harmonijnie komponowały się z otoczeniem.

Rubber Mulch. To innowacyjne zastosowanie gumy pochodzącej z recyclingu. Nawierzchnia w optyce naturalnych wiórów jest przyjazna środowisku, nietoksyczna i niepyląca. W przeciwieństwie do naturalnych wiórów – nie przyciąga owadów i nie absorbuje wilgoci, zapewniając równocześnie odpowiednią amortyzację podczas upadków, tłumiąc dźwięki i ułatwiając dbanie o estetykę placu zabaw.

Sztuczna trawa. To ekonomiczne rozwiązanie, pozwalające na uzyskanie estetycznej, łatwej do utrzymania w czystości powierzchni, m.in. na placach zabaw, czy siłowniach zewnętrznych. Właściwości amortyzacyjne sztucznej trawy, a co za tym idzie – możliwość jej zastosowania jako nawierzchni bezpiecznej dla konkretnych urządzeń zabawowych i konstrukcji, zależy m.in. od wysokości/długości trawy.

mata-przerostowa-03.jpg

 

Ogromną zaletą wszystkich nawierzchni syntetycznych jest ich wysoka estetyka, trwałość, odporność na zmienne warunki atmosferyczne oraz łatwość utrzymania w czystości. Jedynie zastosowanie mat przerostowych wymaga regularnego koszenia trawy, w celu utrzymania ładnego wyglądu placu zabaw.

Tekst powstał we współpracy z cenionym producentem nowoczesnych placów zabaw dla dzieci, Activeline. W ofercie firmy znajdują się również różne rodzaje bezpiecznych nawierzchni na place zabaw: https://activeline.eu/k/nawierzchnie-bezpieczne/.

PODZIEL SIĘ