Wspominamy bohaterów: Ludwik Wittchen- działacz narodowy i członek Związku Polaków w Niemczech

Ludwik Wittchen (1871-1940). Działacz narodowy i członek Związku Polaków w Niemczech.

Był jednym z najaktywniejszych działaczy polonijnych i niepodległościowych w Pszczewie, dążył do przyłączenia Pszczewa do Polski. Zredagował memoriał mówiący o tym, który wraz z protestem przeciwko postanowieniom traktatu wersalskiego pozostawiającym Pszczew wraz z okolicą w Niemczech, w sierpniu 1919 roku, przedłożył delegacji Międzynarodowej Komisji Granicznej. Rok później w wyborach samorządowych objął jedno z czterech polskich miejsc w radzie miejskiej Pszczewa a w 1927 roku wybrano go na prezesa rady nadzorczej pszczewskiego Banku Ludowego. Bankiem kierował do 1939 roku, do momentu aresztowania przez Niemców.

Ludwik Wittchen miał silne poparcie miejscowej ludności, z ich mandatem w 1929 roku wszedł do międzyrzeckiego sejmiku powiatowego, w którym bronił interesów polskiej mniejszości. Prowadził ożywione kontakty z Polską, prowadził działalność edukacyjną poprzez sprowadzanie i kolportaż polskich książek, czasopism dla dorosłych i dla dzieci. Podkreślał, jak ważne są korzenie, utrzymanie i przekazywanie tradycji w ojczystym języku. Ponieważ władze niemieckie nie pozwoliły na zorganizowanie polskiej szkoły w Pszczewie, przestrzegał rodaków przed wynarodowieniem dzieci. Powtarzał, że na rodzicach spoczywa obowiązek narodowego wychowania swoich dzieci, i że to w przyszłości od nich będzie zależała przyszłość Polski i Polaków.

Ludwik Wittchen sprowadzał czasopisma: „Polak w Niemczech”, „Młody Polak w Niemczech”, „Mały Polak w Niemczech”, „Głos Pogranicza i Kaszub”, „Polacy za granicą”, „Wieści z Polski”, „Sprawy Narodowościowe”. W 1925 roku po usunięciu wszystkich elementów świadczących o Polsce, w tym języka polskiego w miejscowym kościele – domagał się ich przywrócenia w Administraturze Apostolskiej w Pile. W życiu pszczyńskich katolików germanizacja nastąpiła również w liturgii miejscowego kościoła.

Kiedy Niemcy, na wniosek rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych Rzeszy i Prus – w maju 1939 –  rozpoczęli spis ludności, Wittchen nawoływał Polaków do przyznawania się do swoich korzeni, przestrzegał także aby sprawdzać zapisy komisarzy spisowych, gdyż nagminnie dokonywali fałszerstw. Sam podczas spisu ludności zadeklarował, że jest Polakiem i pozostanie nim do śmierci. Kilka miesięcy później gestapo przeprowadziło rewizję w jego domu a 17 września został aresztowany i wywieziony wraz z innymi działaczami polskimi do obozu koncentracyjnego w Oranienburgu, gdzie zmarł 17 kwietnia 1940 roku. Był maltretowany, jego śmierć nastąpiła wskutek bicia do nieprzytomności. Według źródeł, obozowy kapo pytał go codziennie: ile niemieckich języków przybiłeś do stołu? – kiedy za każdym razem odpowiadał żadnego, był bity do nieprzytomności. Zmarł w męczarniach. Rodzina nie otrzymała zgody na sprowadzenie prochów do Pszczewa.

Represje dotknęły również Marię Wittchen, małżonkę, która została wywieziona na przymusowe roboty do Frankfurtu nad Odrą. Zwolniona po kilku tygodniach ze względu na stan zdrowia i dzieci. Do domu już nie wróciła, bo gospodarstwo Wittchenów przejął niemiecki rolnik. Zostało spalone tuż przed zbliżającym się frontem sowieckim.

Fragment sylwetki Polaka patrioty, umieszczonej w publikacji „Spod znaku Rodła”, praca zbiorowa pod red. Hieronima Szczegóły, Lubuskie Towarzystwo Naukowe, Zielona Góra 1974. To jest tajny list dyrekcji Policji w Pile do MSW w Berlinie z 5 maja 1922 roku, Spod znaku Rodła 1974.

Wittchen jest Polakiem — nacjonalistą i nie kryje się ze swoimi przekonaniami, jest duchowym przywódcą Polaków w okolicy Pszczewa, do którego polska ludność ma jak największe zaufanie (…) Wittchena trzeba określić jako jednego z najniebezpieczniejszych propagandystów w Pszczewie i okolicy. Jest członkiem Polskiej Rady Ludowej i ma bezpośrednie powiązania z zarządem w Poznaniu.

W Międzyrzeczu, 19 grudnia 2012 roku w ścianę starostwa powiatowego wmurowano tablicę pamiątkową poświęconą Ludwikowi Wittchenowi. Odsłonił ją Aleksander Wittchen, syn Ludwika Wittchena.

źródło:   http://www.regiopedia.pl/wiki/

Artykuł powstał dzięki wsparciu programu przez Gminę Wrocław

PODZIEL SIĘ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ