Muzyka Jacka Różyckiego w NFM [relacja]

15 czerwca 2019 r. w Narodowym Forum Muzyki we Wrocławiu odbył się koncert z cyklu „Polski barok”, na którym Wrocław Baroque Ensemble pod dyrekcją Andrzeja Kosendiaka zaprezentował kompozycje Jacka Różyckiego – kapelmistrza czterech królów Polski. Projekt zrealizowano w ramach obchodów stulecia odzyskania niepodległości oraz odbudowy polskiej państwowości NIEPODLEGŁA

Jacek Różycki, szlachcic herbu Doliwa, prawdopodobnie ok.1645 r. został przyjęty jako sopranista do kapeli muzycznej króla Władysława IV Wazy. Następnie piastował stanowisko królewskiego kapelmistrza na dworze Jana Kazimierza, Michała Korybuta Wiśniowieckiego, Jana III Sobieskiego i Augusta II Sasa. Komponował głównie utwory religijne. Szczególnie upodobał sobie gatunek koncertu kościelnego, czasami w rękopisach sygnowany Motetto, o fakturze wokalno-instrumentalnej. Jak czytamy w programie autorstwa Artura Bieleckiego „Różycki często stosował w swoich koncertach formę złożoną z wielu odcinków, z wyraźnymi kontrastami pomiędzy poszczególnymi odcinkami. Umiejętność tworzenia takich kontrastów trzeba uznać za jedną z podstawowych zalet kompozytora”.

Przed koncertem Andrzej Kosendiak wyznał, że w ostatnich latach fascynuje go odkrywanie polskiej muzyki XVII w. Kompozycje Różyckiego zarekomendował jako wspaniałe, nadmieniając, że to, co artyści wykonają to niemal wszystko, co zachowało się z jego twórczości – niespełna 60 minut muzyki. Ten fakt rodzi w dyrygencie „dojmujące uczucie, że tak niewiele tej muzyki zostało”. Kosendiak podziękował również artystom i publiczności za IV już sezon w NFM, który właśnie dobiega końca.

15 czerwca w NFM usłyszeliśmy następujące koncerty kościelne oraz hymny Różyckiego: Aeterna Christi munera, Dixit Dominus, O Maria stella maris, Ave sanctissima Maria, Omni die dic Mariae, Exultemus omnet, Salvatoris Mater pia, Fidelis servus, Iste sanctus, Exultet Orbis gaudiis, Confitebor, Magnificat. Już na początku oczarował publiczność instrumentalny wstęp hymnu Aeterna Christi munera wykonany przez dulcjan, cynk i puzony. W Ave sanctissima Maria wirtuozerię zaprezentowali Aldona Bartnik i Zbigniew Pilch prowadząc dialog między sopranem i skrzypcami. Interesująco zabrzmiały zestawienia sopranów Bartnik i Aleksandry Turalskiej oraz basu Tomáša Krála w Exultemus omnet. Tenorem zachwycił Maciej Gocman w Fidelis servus. Utworze, który wyróżnił się także wyjątkowo słodkim i subtelnym dźwiękiem skrzypiec, chitarrone i violi da gamba. Pełen splendoru Magnificat zwieńczył koncert. Kosendiak potwierdził swoją klasę w interpretowaniu barokowej „mowy dźwięków”. Wszystkie kompozycje Różyckiego spotkały się z gorącym aplauzem melomanów. Na bis artyści wykonali tchnący mistyką hymn Aeterna Christi munera.

Dzieła Jacka Różyckiego zaprezentował Wrocław Baroque Ensemble pod kierunkiem Andrzeja Kosendiaka w składzie: Aldona Bartnik, Aleksandra Turalska – soprany; Piotr Łykowski, Daniel Elgersma – kontratenory; Maciej Gocman, Florian Cramer – tenory; Tomáš Král, Jerzy Butryn – basy; Zbigniew Pilch, Mikołaj Zgółka, Małgorzata Kosendiak – skrzypce, Michał Mazur – altówka, Julia Karpeta – viola da gamba, Přemysl Vacek – chitarrone, Marta Niedźwiecka – pozytyw, Friederike Otto – cynk, William Lyons – dulcjany; Johannes Kronfeld, Masafumi Sakamoto, Hans-Martin Schlegel – puzony.

Epoka baroku odnalazła zdumiewającą jedność świeckiego muzykowania i muzyki sakralnej – pisze w książce „Duch Liturgii” Joseph Ratzinger/Benedykt XVI. I eksplikuje, że całą jaśniejącą moc muzyki potrafiła ona zaprząc w służbę wychwalania Boga. Dlatego słuchając wybitnych dzieł baroku w cudowny sposób odczuwamy czym jest gloria Dei, Boża chwała. A czasem nawet „uczestniczymy w misterium nieskończonego piękna, które pozwala nam doświadczyć obecności Boga o wiele bardziej naocznie i prawdziwie, niż mogłoby się to wydarzyć po wysłuchaniu wielu kazań” – konstatuje Ratzinger.

autor: Agnieszka Kanclerska

PODZIEL SIĘ