Skarby Dolnego Śląska: Kościół Św. Wawrzyńca

waw.jpg

Kościół pw. św. Wawrzyńca przy ul. Żernickiej na Żernikach powstał na przełomie XIII i XIV wieku. Fundamenty pierwotnej świątyni, wzniesionej na rzucie prostokąta, z kwadratowym prezbiterium, zbudowano z rudy darniowej, mury zaś z cegły. Gotycki kościół w formie zachowanej w zasadzie do dziś pochodzi z 1400 r. W czasach późniejszych jednak świątynia uległa licznym przemianom. Już w XV stuleciu prezbiterium nakryto krzyżowym sklepieniem.

Przypuszczalnie też w tym samym stuleciu wzniesiona została górna część wieży, która – podobnie jak dziś – znajdowała się po stronie zachodniej. W XVIII wieku powiększono okno. Główne wejście do kościoła znajdowało się pierwotnie od południa, portal zachodni zaś, w wieży, powstał dopiero w XIX stuleciu. Poprzednio od tej strony wieża miała w parterze okno, a pomieszczenie w owej dolnej kondygnacji prawdopodobnie było kaplicą chrztów. Przedsionek przy średniowiecznym portalu południowym, podobnie jak portal zachodni, ma dopiero XIX-wieczną metrykę. Planowane w latach 1911-1914 dalsze przebudowy nie doszły do skutku z powodu wojny, a później z niewiadomych przyczyn też nie zostały zrealizowane.

Budowla zachowana do 1945 r. miała jeszcze mury pochodzące w większości z XIII wieku oraz barokowy wystrój wnętrza. W czasie oblężenia miasta w 1945 r. doszło do kilkudniowych zaciętych walk o Żerniki.

23 II 1945 osiedle znalazło się w rękach wojsk radzieckich, a jego zabudowa znacznie ucierpiała. W gruzach legł również kościół św. Wawrzyńca (wcześniej pod wezwaniem św. Wawrzyńca i św. Małgorzaty), którego zniszczenie oceniano na 80 procent. Przybyły ze Lwowa ks. Justyn Kostek, od maja 1946 r. wikariusz parafii Żernickiej, rozpoczął odbudowę zrujnowanego zabytkowego kościoła. Prowadzona pod kierunkiem architekta Witolda Rawskiego, przy znacznym udziale parafian, którzy pracowali społecznie, trwała ona do 1950 r. Prace zostały zaprojektowane i wykonane niezwykle pieczołowicie, z widoczną troską o przywrócenie urokliwej gotyckiej świątyni jej stanu sprzed katastrofy w 1945 r. Kościół odzyskał swą dawną bryłę, z halą na rzucie prostokąta i prostym prezbiterium po stronie wschodniej. Podobnie też jak przed zburzeniem posiada stromy, dwuspadowy dach, wyższy nad główną częścią kościoła niż nad prezbiterium. Świątynia ma interesujące, w dużym stopniu zabytkowe wyposażenie. Należą do niego pochodzące z XVIII w. ołtarz główny z rzeźbionego drzewa, chrzcielnica, ponadto piętnastowieczna kropielnica z piaskowca. W świątyni znajdują się też trzy renesansowe płyty nagrobne i jedna o formach klasycystycznych.

źródło: ludzkasprawa.pl

PODZIEL SIĘ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ