Wspominamy bohaterów: Czesław Zajączkowski – zwrócił się do władz sowieckich, żeby zaprzestali eksterminacyjnej polityki wobec Polaków

Czesław Zajączkowski (1917-1944), ps. Ragner, Ragnar. Oficer AK. Konspirator. Brał udział w operacji Ostra Brama.

W wojnie obronnej walczył jako plut. pchor. w kompanii łączności 19DP. Był szefem łączności obwodu AK Lida w Okręgu Nowogródzkim. Pod koniec marca 1943 roku zorganizował 4-osobowy partyzancki patrol samoobrony na terenie kolonii Falkowicze (południowe tereny powiatu Lida, placówka 311). Jego zadaniem była przede wszystkim obrona ludności cywilnej przed napadami rabunkowym partyzantki sowieckiej. W połowie maja tego samego roku, nastąpiło utworzenie oddziału, który otrzymał nazwę: oddział partyzancki (OP) 312, które wraz z dwoma innymi oddziałami weszło w skład Zgrupowania Nadniemeńskiego. W lutym 1944 roku zostało przemianowane IV Batalion 77 Pułku Piechoty AK Okręgu Nowogródzkiego – „Nów”. Stan żołnierzy w tym czasie liczył około 300 żołnierzy.

Czesław Zajączkowski walczył dwoma wrogami, z Niemcami i Sowietami. Historycy jego waleczność oceniają wysoko, a bitwę pod Olchówką 18 maja 1944, jako największą operacją wojskową, w której uczestniczył batalion Zajączkowskiego. Był to też jedyny wypadek, kiedy nie udało się Zajączkowskiemu zabrać z pola bitwy swoich poległych.

Brał udział w operacji “Ostra Brama” ale 7 lipca jego batalion został otoczony i rozbrojony przez frontowe jednostki sowieckie. Wówczas wraz z kilkoma partyzantami powrócił na tereny Lidy.

W sierpniu 1944 wznowił działania partyzanckie jako dowódca Zgrupowania Południowego. Z wielką determinacją, pomimo niespotykanej skali represji ze strony sowieckiego okupanta, Zajączkowski prowadził akcję organizacyjną i wojskową. Likwidowano agentów NKWD, aktywistów komunistycznych, atakowano mniejsze placówki sowieckie. Na początku września ’44, zwrócił się do władz sowieckich w Lidzie, żeby zaprzestali eksterminacyjnej polityki wobec Polaków, w przeciwnym razie AK zastosuje odwet. Ultimatum pozostało bez echa.

Jeszcze tego samego miesiąca oddziały Zgrupowania „Południe” przeprowadziły 12 akcji dywersyjnych, wykolejając 2 pociągi, wysadzając 2 mosty i uszkadzając w 8 miejscach tory kolejowe. Siły partyzanckie i konspiracyjne Zgrupowania „Południe” dowodzone przez ppor. Czesława Zajączkowskiego „Ragnera” były najpoważniejszym przeciwnikiem okupacyjnych władz sowieckich na Nowogródczyźnie. Według raportów sowieckich miały one przeprowadzić 86 „aktów terrorystycznych”, 6 dywersji i 24 „inne napady zbrojne”. Zajączkowski nazywany był przez Sowietów „czortem w okularach”.

Do likwidacji oddziału NKWD wyznaczyła 1410 ludzi, w tym jednostki radzieckie uzbrojone w 3 czołgi, 8 ciężkich karabinów maszynowych, 58 ręcznych karabinów maszynowych, 100 automatów, 140 rewolwerów i 1110 karabinów. Transport zabezpieczało 25 samochodów. Akcja rozpoczęła się 1 grudnia 1944. Dwa dni później trzy pierścienie sowieckich żołnierzy otoczyły oddział “Ragnera”. W potyczce zginęło 7 partyzantów, w tym Czesław Zajączkowski oraz jego młodszy brat Leon „Drzewica” Zajączkowski. Reszta oddziału przebiła się z okrążenia. Miejsce pochówku Czesława Zajączkowskiego „Ragnera” pozostaje do dzisiaj nieznane.

Czesław Zajączkowski jest odznaczony Krzyżem Virtuti Militari V klasy.

źródło: pl.wikipedia.org/wiki/Czesław_Zajączkowski

Artykuł powstał dzięki wsparciu Fundacji KGHM

PODZIEL SIĘ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ