Wspominamy bohaterów: Franciszek Niepokólczycki – prezes WiN, więzień polityczny w okresie stalinowskim, kawaler Orderu Orła Białego

Kotwice pamięci

Płk Franciszek Niepokólczycki (1900-1974), ps. Franek, Szubert, Teodor, Żejmian, Halny, Woźniak. Pułkownik saperów WP, żołnierz AK i powojennego podziemia antykomunistycznego, prezes WiN, więzień polityczny w okresie stalinowskim, kawaler Orderu Orła Białego.

Był dowódcą 60 Batalionu Saperów wojny obronnej 1939, w składzie Armii “Modlin”. Pod koniec września zadeklarował odejście do niewoli, chciał wyciągnąć z niej oficerów-saperów dla tworzącej się konspiracji. Po dwóch tygodniach przyprowadził 14 oficerów.

Po napaści Niemiec i Sowietów na Polskę działał w konspiracji, w strukturach Polskiego Państwa Podziemnego. Przyczynił się do powstania Służby Zwycięstwu Polski, potem ZWZ i AK. Zajmował się walką i sabotażem, przede wszystkim sabotażem przemysłowym i komunikacyjnym. Była to dywersja techniczna i i akcje bojowe, np. “Wieniec”.

Od 1940 był dowódcą Związku Odwetu ZWZ. Jednocześnie do ’42,  był szefem Wydziału Saperów w III KG ZWZ-AK, stworzył tam Buro Badań Technicznych. Współorganizował Kedyw AK a w roku 1943 został zastępcą komendanta Kedywu “Nila” Fieldorfa. Z Kedywu odszedł 4 września 1943 aby powtórnie przyjąć funkcję szefa Wydziału Saperów Oddziału III, Operacyjno-Szkoleniowego KG AK

W powstaniu warszawskim kierował całością produkcji materiałów wybuchowych, granatów i butelek zapalających a po kapitulacji trafił do niewoli i do stycznia 1945 przebywał w Oflagu II C Woldenberg.

Po powrocie do Polski zaangażował się w działalność konspiracyjną przeciwko władzom komunistycznym. Od maja do sierpnia 1945 pełnił funkcję zastępcy komendanta Obszaru „Południe” w Delegaturze Sił Zbrojnych, a we wrześniu 1945 został zastępcą prezesa Obszaru Południowego WiN. W połowie listopada ’45 objął stanowisku prezesa Obszaru Południowego.

Już od 23 listopada tego samego roku kierował II Zarządem WiN, najpierw jako p.o. prezesa, a od stycznia 1946 jako prezes. Współpracował z Rządem RP na uchodźctwie oraz Sztabem Głównym PSZ na Zachodzie.

Został aresztowany w Zabrzu, 22 października 1946 roku. Przewieziony do krakowskiego więzieniu, Był brutalnie przesłuchiwany, nie podpisał lojalki. 10 września 1947, w pokazowym “procesie krakowskim” został skazany na 3-krotną karę śmierci. Nie zwrócił się do Bieruta o akt łaski. Kara została zastąpiona dożywociem, później 12-letnim wyrokiem więzienia. Na wolność wyszedł 22 grudnia 1956 roku.

15 sierpnia 2008, Prezydenta RP Lech Kaczyński odznaczył go Orderem Orła Białego, pozostałe krzyże i medale zostały nadane za życia. W 19944 Krzyż Śrebrny Orderu Wojennego Virtiti Militai, w 1931 Krzyż Niepodległości, czterokrotnie Krzyż Walecznych a 1928 roku Srebrny Krzyż Zasługi.

źródło: MPW – baza uczestników PW

fot. Żołnierze wyklęci. Antykomunistyczne podziemie zbrojne po 1944 roku praca zbiorowa Wydawnictwo: Oficyna Wydawnicza VOLUMEN

Artykuł powstał dzięki wsparciu programu „Dolny Śląsk Pamięta” przez Fundację KGHM

PODZIEL SIĘ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ