Symbole narodowe i ich znaczenie dla Polaków w czasach zaborów i po odzyskaniu niepodległości


Najważniejszymi symbolami dla każdego narodu jest godło, hymn narodowy i flaga. To one podkreślają odrębność i suwerenność państwa  a także wpływają na jego rozpoznawalność. Elementem, na który zwraca się uwagę jest godny strój i postawa.

W Polsce, symbolika miała zawsze ogromne znaczenie. W imię Boga i Najjaśniejszej Panienki stawaliśmy w obronie granic. W tradycji polskiej, od średniowiecza do dzisiaj śpiewa się patriotyczno-narodowe  pieśni podczas uroczystości państwowych i kościelnych.

Godło

Po wybuchu w 1914 roku I wojny światowej Orzeł Biały pojawił się we Francji na sztandarach polskich żołnierzy. Niemcy i Austriacy pozwolili na używanie znaku Orła na terenach okupowanych przez siebie terenach byłego Królestwa Kongresowego. W 1916 roku cesarze Austrii i Niemiec ogłosili utworzenie Królestwa Polskiego. W 1917 roku na wyemitowanych banknotach umieszczono wizerunek Orła, który uznaje się za pierwsze oficjalne użycie Orła jako godła państwowego.
Po odzyskaniu niepodległości (w 1918) próbowano wprowadzić wizerunek Orła bez korony. Ostatecznie w 1919 roku przyjęto wzór Orła nawiązujący do Orła sprzed rozbiorów.
W 1927 roku przyjęto nowy wzór herbu państwowego wg projektu Zygmunta Kamińskiego.

Ostatecznie godło państwowe to wizerunek Białego Orła na czerwonej tarczy herbowej. Umieszczany jest  także na pieczęciach państwowych i monetach.

Dzisiaj zgodnie z zapisem Konstytucji RP „godłem Rzeczypospolitej Polski jest wizerunek orła białego ze złotą koroną na głowie zwróconej w prawo, z rozwiniętymi skrzydłami, z dziobem i szponami złotymi, umieszczony w czerwonym polu tarczy”. Istnieje również legenda próbująca…

Geneza hymnu

Warto wspomnieć, że  najstarszą zachowaną pieśnią w języku polskim, która w średniowieczu pełniła rolę hymnu narodowego jest Bogurodzica. Była ona śpiewana w czasie koronacji Jagiełły w 1386, przed bitwą pod Grunwaldem w 1410  i pod Nakłem w 1431, oraz pod Warną w 1444. Dokładny czas jej powstania nie jest znany. Pochodzenie Bogurodzicy nie jest znane. Legenda literacka głosi, że jej autorem był św. Wojciech, zamordowany w czasie chrystianizacji Prus. Na ogół jednak językoznawcy na podstawie analizy tekstu ustalają czas powstania na pierwszą połowę XIII wieku.

Pierwszym polskim hymnem była pieśń „ Gaude Mater Polonia ” (Raduj się, Matko Polsko), napisana w połowie XIII stulecia przez Wincentego z Kielc ku czci św. Stanisława Szczepanowskiego. W 11 zwrotkach opowiedziane jest męczeństwo Świętego oraz cuda jakie miały miejsce za jego przyczyną Gaude, Mater Polonia.

Kolejną słynną pieśnią był „ Hymn Szkoły Rycerskiej ” Ignacego Krasickiego z XVIII wieku znany także od pierwszych słów jako „ Święta miłości kochanej ojczyzny ”.  Pisany po gorzkich doświadczeniach konfederacji barskiej i I rozbioru, wiąże po raz pierwszy “świętą miłość” ojczyzny z ofiarą i cierpieniem. Nieco później, już po wkroczeniu armii napoleońskiej na tereny Polski, śpiewaliśmy „Pieśń Legionów Polskich we Włoszech”. Mazurek Dąbrowskiego współzawodniczył z  pieśniami pretendującymi do miana hymnu narodowego. Była to pieśń Antoniego Felińskiego “Boże, coś Polskę” oraz “Rota” Marii Konopnickiej, która przed I wojną światową była hymnem narodowym.

Po odzyskaniu niepodległości, w 1921 roku przy Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego powołano komisję, która odnalazła w Muzeum Wojska Polskiego pozytywkę z czasów Księstwa Warszawskiego, tam zanotowaną melodię Jeszcze Polska uznano za pierwowzór. Po dojściu do władzy w 1926 r. eks-legionistów, uważających się za spadkobierców idei i czynów żołnierzy generała J.H. Dąbrowskiego, “Mazurek Dąbrowskiego” został zatwierdzony jako hymn państwowy 26 lutego 1927.

Po II Wojnie Światowej “Mazurek Dąbrowskiego” uznano ponownie, ale już urzędowo jako hymn państwowy w 1948 roku. Obowiązujący tekst hymnu i jego zapis nutowy zawiera Ustawa Sejmowa z 31 stycznia 1980 r.

Również po odzyskaniu niepodległości w 1989 r. w konstytucji z 1997 roku potwierdzono że hymnem narodowym Polski jest „Mazurek Dąbrowskiego”

 Flaga

Pierwotnie polską barwą narodową był karmazyn uważany za najszlachetniejszy z kolorów. Wykorzystywany był on jako symbol dostojeństwa i bogactwa. Z uwagi na cenę barwnika potrzebnego do uzyskania tego koloru mało kto mógł sobie na niego pozwolić dlatego też był on wykorzystywany jedynie przez najbogatszą szlachtę i dostojników państwowych.

Barwy biała i czerwona zostały uznane za narodowe po raz pierwszy 3 maja 1792. Podczas obchodów pierwszej rocznicy uchwalenia Ustawy Rządowej damy wystąpiły wówczas w białych sukniach przepasanych czerwoną wstęgą, a panowie nałożyli na siebie szarfy biało-czerwone. Nawiązano tą manifestacją do heraldyki Królestwa Polskiego. Po odzyskaniu niepodległości barwy narodowe uchwalił sejm odrodzonej Polski 1 sierpnia 1919.

W ustawie podano:

Za barwy Rzeczypospolitej Polskiej uznaje się kolor biały i czerwony w podłużnych pasach równoległych, z których górny – biały, dolny zaś – czerwony.

Z ustawy z 1919 nie wynikało, jaki ma być odcień czerwieni. Dopiero dwa lata później ukazała się wydana przez Ministerstwo Spraw Wojskowych, opracowana przez Stanisława Łozę broszura “Godło i barwy Rzeczypospolitej Polskiej” z barwnymi wizerunkami znaków państwowych. Czerwień miała tam odcień karmazynu. Jednakże w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z13 grudnia1927 odcień czerwieni zmieniono na cynober. Z ustawy z 1919 nie wynikało, jaki ma być odcień czerwieni. Dopiero dwa lata później ukazała się wydana przez Ministerstwo Spraw Wojskowych, opracowana przez Stanisława Łozę broszura “Godło i barwy Rzeczypospolitej Polskiej” z barwnymi wizerunkami znaków państwowych. Czerwień miała tam odcień karmazynu. Jednakże w rozporządzeniu Prezydenta Rzeczypospolitej z13 grudnia1927 odcień czerwieni zmieniono na cynober.

Według zapisów prawa, znieważenie, niszczenie, uszkadzanie lub usuwanie Flagi Polski, to występek zagrożony karą grzywny, karą ograniczenia wolności albo karą pozbawienia wolności. Kodeks karny w tym samym zakresie obejmuje ochroną godło, sztandar, chorągiew, banderę, flagę lub inny znak państwowy.

źródło:wikipedia.org

Artykuł powstał dzięki wsparciu programu „Dolny Śląsk Pamięta” przez Fundację KGHM

 

PODZIEL SIĘ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ