Cmentarz Łyczakowski: najstarsza europejska nekropolia

Cmentarz Łyczakowski we Lwowie jest najstarszą europejską nekropolią. Powstał w miejscu innego, na którym do XIV wieku chowano zmarłych na dżumę.

Komunalny Cmentarz Łyczakowski zbudowano w 1786 roku na zlecenie prezydenta miasta Lwowa Michała Michalskiego. Na 40 ha obszarze ze starodrzewem znajdziemy ponad 300 tysięcy grobów, wiele z nich o wartości artystycznej. Architekci i budowniczowie wykorzystali naturalne wzniesienia terenu, tym samym po wstawieniu licznych ławek powstało miejsce zadumy. Nekropolia położona na wzgórzach, z bogactwem rzeźb i płaskorzeźb znanych artystów, jest przykładem architektonicznego i artystycznego kunsztu.

Dzisiejszy wygląd zieleni na Cmentarzu Łyczakowskim to pomysł Tytusa Tchórzewskiego i Karla Bauera. Jest miejscem pochówku najznamienitszych polskich uczonych, artystów, polityków, żołnierzy a nawet Lwowskich Orląt. Na uwagę zasługuje zbiorowa mogiła powstańców listopadowych z 1831 roku, powstańców styczniowych z 1863 roku, czy poległych w czasie insurekcji kościuszkowskiej z 1794 roku.

Zabytkowe mogiły, nagrobki i kaplice ozdabiali równie sławni polscy artyści i artyści polskiego pochodzenia. Wśród wybitnych twórców oryginalnych nagrobków jest rzeźbiarz Leonard Marconi czy Parys Filippi, Cyprian Godebski, Tadeusz Barącz herbu Odrowąż czy Julian Marian Szeliga Markowski i prof. Julian Oktawian Zacharewicz-Lwigród. Rzeźby najczęściej przedstawiają postaci alegoryczne, często wizerunki zmarłych.

W czasie wojny polsko-bolszewickiej, z inicjatywy Marii Ciszkowej matki jednego z Orlątek i towarzystwa „Straż Mogił Polskich Bohaterów” na odkupionym od ormiańskich benedyktynek terenie, który przylegał do Cmentarza Łyczakowskiego utworzono Cmentarz Obrońców Lwowa, znany bardziej jako Cmentarz Orląt Lwowskich. Zwyciężyła koncepcja polskiego studenta Wydziału Architektury i uczestnika walk o Lwów Rudolfa Indrucha.

Cmentarz odkrywa ciekawą historię dzielnych amerykańskich pilotów, którzy w 1919 roku przylecieli do Polski i bronili naszej Ojczyzny. Gen. Rozwadowski przychylił się do ich prośby by mogli walczyć w polskich mundurach. Wsławili się z walce z armią Budionnego. Pomnik ze szczątkami trzech z siedemnastu amerykańskich lotników został odsłonięty 30 maja 1925 roku. Jest dziełem artysty rzeźbiarza Józefa Starzyńskiego, zaś tło w kształcie piramidy zaprojektował artysta rzeźbiarz Józef Ludwik Różycki. Dzieło przedstawia lotnika ze skrzydłami, z głową wzniesioną w górę. Napisy w dwóch językach, na górze: „Amerykanom poległym w Obronie Polski w latach 1919-1920” a na płycie grobowej „Oficerowie Lotnicy z Eskadry myśliwskiej im. Tadeusza Kościuszki” były widoczne do 1971 roku, do czasu zniszczenia przez siły zbrojne Rosji Radzieckiej znacznej części zabytkowej nekropolii. Dzisiaj pomnik jest zrewitalizowany, ale treść została zmieniona: „Amerykanom Poległym w Walce o Polskę 1919-1920”.

Cmentarz Orląt Lwowskich początkowo był przeznaczony dla ofiar poległych w wojnach z Ukraińcami i bolszewikami, później chowano i żołnierzy, i świeckich. To tam, na Campo Santo, jak mawiali Polacy, czyli miejscu świętym znajdziemy ponad 3000 młodocianych obrońców Lwowa.

Sowieci, wiele lat później próbowali go zniszczyć. Chcieli nie tylko zatrzeć pamięć o Polsce, ale i wszystkie ślady. W latach 70-tych wjechali czołgami i ciężkim sprzętem. Zniszczyli drewnianą Kaplicę Obrońców Lwowa, która była osadzona na najwyższym wzniesieniu, a poniżej monumentalny Pomnik Chwały z trzema pylonami, kolumnadę z dwunastoma kolumnami, katakumby i groby. „Tobie Polsko” i Zawsze wierny” to napisy na tarczach, które trzymały dwa lwy u wejścia do Pomnika Chwały. W katakumbach były krypty, a w nich 72 doczesne szczątki ofiar wojny polsko-ukraińskiej.

Lwy zostały pozbawione polskiego orła i herbu, potem radziecka armia przenosiła je w różne miejsca. Porobili własne oznaczenia, herb Lwowa do tego sierp i młot. Lwy wróciły w 2015 roku, ale były to ich repliki. Kilka miesięcy później wskutek decyzji mera Lwowa, który uważa je za „symbol polskiej okupacji” rzeźby zostały zasłonięte płytami paździerzowymi. 20 maja 2022 roku osłony zdjęto, teraz polskie lwy mają się stać „krokiem do ostatecznego wzajemnego wybaczenia historycznych krzywd”.

Źródło: naszeszlaki.pl; wikipedia.org

Publikacja powstała dzięki wsparciu Fundacji KGHM Polska Miedź

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj