Witold Rothenburg-Rościszewski: narodowiec, który w czasie okupacji ratował żydowskie dzieci

Witold Karol Rothenburg-Rościszewski urodził się 15 lica 1901 r. w Korniach, w inteligenckiej rodzinie, w której szanowano tradycyjne wartości. Ojciec jego, Karol Wawrzyniec Rothenburg-Rościszewski był inżynierem, jak również właścicielem majątku ziemskiego. Witold uczęszczał do gimnazjum w Wilnie, a następnie do szkół w Permie, jak równie z w Nowosybirsku.

Po wybuchu rewolucji październikowej trafił do oddziału gen. Kołczaka, jednak po krótkim czasie udało mu się dostać do powstającej na Syberii 5. Dywizji Syberyjskiej gen. Waleriana Czumy. Podczas walki z bolszewikami został pojmany i osadzony w obozie jenieckim, w którym pozostał przez rok.

Po powrocie do kraju ukończył nauki polityczne i prawo, a następnie z powodzeniem ukończył aplikację adwokacką. Zaangażował się również w działalność polityczną i wstąpił w szeregi nowo formującego się Obozu Narodowo-Radykalnego, którego głównymi założeniami było odsunięcie od władzy piłsudczyków, wprowadzenie ustroju narodowego, jak również zmarginalizowanie praw mniejszości narodowych, głównie Żydów, którzy stanowili natenczas znaczny odsetek ludności zamieszkującej ziemie polskie. Rothenburg-Rościszewski jako osoba o wysokiej pozycji społecznej piastował wiodącą pozycję w organizacji, prawdopodobnie był też członkiem tajnej struktury kierowniczej ONR, czyli Organizacji Polskiej. Likwidacja ONR spowodowała, że Witold związał się z inną radykalną organizacją, tym razem wstąpił w szeregi Ruchu Narodowo-Radykalnego Falanga, a także stał się współredaktorem czasopisma „Fa;anga”, w którym wyrażał antyżydowskie poglądy. Za swoją działalność polityczną w ONR pierwszy raz został skazany na 1,5 roku więzienia w 1934 r., a do kolejnego aresztowania doszło w związku z działaniami Falangi wymierzonymi w Żydów. Chodziło m.in. o niszczenie ich sklepów.

Wybuch wojny spowodował, że Rothenburg-Rościszewski zaangażował się w działalność konspiracyjną, jednocześnie dążył do połączenia organizacji prezentujących podobne, narodowościowe poglądy pod jedną banderą – Związku Walki Zbrojnej, co jednak spotkało się ze sprzeciwem części środowiska, z którym wcześniej ściśle współpracował.
Rothenburg-Rościszewski mimo, iż reprezentował skarnie prawicowe poglądy, a w swoich działaniach podejmował się zadań wymierzonych w ludność żydowską to w obliczu niewyobrażalnego terroru, która spłynęła na tę mniejszość narodową, włączył się aktywnie w pomoc. Wspierał żydowskich prawników przebywających w getcie, w tym również Wacława Tajtelbauma-Tarskiego, który ukrywał się przed okupantem. Wielu Żydów wspomagał materialnie, pomagał znaleźć lokum, czy też załatwiał fałszywe dokumenty. Pomagał także przy wyprowadzaniu żydowskich dzieci z getta. Współpracował m.in. z Ireną Sendlerową, Zofią Kossak, czy ks. Marcelim Godlewskim.

Swoją działalność na rzecz pomocy potrzebującym Żydom prowadził nieprzerwanie aż do czasu kolejnego aresztowania. Nie jest do końca wiadome, z jakiego powodu ono nastąpiło. Według niektórych teorii było ono związane z aresztowaniem Władysława Hackiewicza, z którego wymuszono zeznania., inna teza wskazuje na współpracującego z gestapo Józef Mützenmacher, a jeszcze inna na zemstę narzeczonej Jerzego Mostowicza, agenta gestapo, na którym Witold wykonał wyrok śmieric.

Pomimo aresztowania, Rothenburg-Rościszewski otrzymał „szansę”. Zaproponowano mu bowiem współpracę, której celem była działalność antykomunistyczna i antyżydowska. Witold jednak nie zgodził się na taką propozycję, wobec czego nie wyszedł już nigdy na wolność. Nie są znane dokładne okoliczności jego śmierci, ani nawet miejsce pochówku. Przypuszcza się, iż zginął w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen. W 1993 r. został odznaczony medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.

Publikacja powstała dzięki wsparciu Fundacji KGHM Polska Miedź

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj