Sprawdzamy Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa – podsumowanie roku

Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa jest agencją wykonawczą, która realizuje zadania wynikające bezpośrednio z polityki państwa. Dotyczy to szeroko rozumianej działalności na rzecz wsparcia rolnictwa, aktywnej polityki rolnej oraz rozwoju obszarów wiejskich. Oprócz gospodarowania nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, do obszarów działalności KOWR należą również nadzór nad kształtowaniem ustroju rolnego, promocja polskiej żywności, zwiększanie eksportu produktów rolno-spożywczych, wsparcie rynków rolnych, implementacja innowacji dla rolnictwa oraz nadzór nad spółkami o szczególnym znaczeniu dla gospodarki narodowej.

W całej Polsce w Zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa znajduje się ponad 1.355.700 ha, z czego na samym Dolnym Śląsku jest 185.313 ha (co stanowi 14% całego Zasobu). Wrocławski oddział jest największy w Polsce nie tylko pod względem powierzchni całkowitej, ale również pod względem powierzchni gruntów aktualnie pozostających w dzierżawie, aktualnie w dzierżawie pozostaje 145.547 ha (stan na dzień 31.08.2021 r.) Poniższy wykres pokazuje porównanie poszczególnych oddziałów.

Corocznie w Oddziale Terenowym KOWR we Wrocławiu przeprowadzanych jest blisko 700 przetargów na dzierżawę gruntów. W ostatnich dwóch latach skupiono szczególną uwagę nie na ilość, ale na efektywność przetargów (tylko na przestrzeni ostatnich 12 miesięcy skuteczność wzrosła o 102%). Dzięki temu Oddział Terenowy we Wrocławiu w sposób znaczący zmniejszył powierzchnię gruntów niezagospodarowanych i wynik ten jest najlepszy spośród wszystkich oddziałów. Duże zaangażowanie pracowników i nowoczesne modele zarządzania spowodowały w ciągu ostatnich 18 miesięcy zmniejszenie powierzchni gruntów niezagospodarowanych o blisko 8 tysięcy hektarów. Nieruchomości rolne w formie dzierżawy, głównie w przetargach ofert pisemnych, trafiły do dolnośląskich rolników. Przetargi ofertowe to najkorzystniejsza dla rolników forma dzierżawy gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa, ponieważ czynsze są określone na podstawie Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi i nie występuje licytacja, a grunty trafiają do rolników, których oferty oceniane są na podstawie takich samych 5 kryteriów obowiązujących na terenie całego kraju i jednego dobrowolnego uzgodnionego z terenową radą społeczną. Czynsze w tego rodzaju przetargach są niższe niż uzyskiwane na wolnym rynku, co w sposób znaczący wpływa na wsparcie rodzinnych gospodarstw rolnych.

O wiele bardziej zauważalny jest wzrost skuteczności przetargów na sprzedaż nieruchomości, zarówno zabudowanych, jak i niezabudowanych. Na przestrzeni ostatnich 12 miesięcy liczba przetargów rozstrzygniętych zwiększyła się o 225%, co pozwoliło na zwiększenie sprzedaży o 178%. Wartym podkreślenia jest fakt, że rzadkością jest sprzedaż gruntów o znacznej powierzchni, a prace skupiają się na uporządkowywaniu zasobu i trwałym rozdysponowywaniu gruntów o powierzchni do 2 hektarów. Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa oprócz dzierżawy czy sprzedaży wspomnianych gruntów prowadzi także sprzedaż nieruchomości zabytkowych. Są to unikalne na skalę całego kraju zespoły pałacowe i dworskie. Oferta jest systematycznie publikowana z myślą o inwestorach, którzy chcą przekształcić obiekty historyczne w nowoczesne projekty inwestycyjne z zachowaniem ich zabytkowego charakteru oraz wartości historyczno-kulturowej. Dodatkowym atutem tych nieruchomości jest ich otoczenie, które stanowią zazwyczaj przepiękne zabytkowe parki na dużych areałach oraz przypałacowe zabudowania folwarczne.

Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa dysponuje największą w Europie Środkowo-Wschodniej ofertą atrakcyjnych terenów inwestycyjnych, które są doskonałe z punktu widzenia rozwoju przedsiębiorczości. Na tych terenach powstają strefy ekonomiczne parki technologiczne, parki przemysłowe, duże centra logistyczne, motoryzacyjne, handlowe, biznesowe, a także inwestycje typowo deweloperskie pod nowoczesne osiedla mieszkaniowe. W zasobie znajdują się doskonale położone grunty inwestycyjne, a na terenie Dolnego Śląska najbardziej atrakcyjne lokalizacje znajdują się na Bielanach Wrocławskich, Środzie Śląskiej, Miękini, Jaworze czy też w Lubinie. To na terenach zakupionych od KOWRu (wcześniej Agencji Nieruchomości Rolnych) powstały strefy gospodarcze, funkcjonują na nich zarówno globalne koncerny, jak również średnie oraz małe przedsiębiorstwa. Podstawowym atutem tych gruntów jest bliskie sąsiedztwo centrów badawczo-rozwojowych oraz usytuowanie nieopodal najważniejszych w regionie węzłów komunikacyjnych. Jeśli chodzi o procedurę kupna terenu inwestycyjnego, to są one dostępne w przetargach nieograniczonych czyli może w nich wziąć udział zarówno osoba prywatna jak i przedsiębiorstwo.

KOWR oprócz sprzedaży i dzierżawy wspiera rozwój Polski lokalnej poprzez nieodpłatne przekazywanie gruntów oraz udzielanie bezzwrotnej pomocy finansowej na rzecz samorządów. Przekazywane na rzecz samorządów tereny są zagospodarowywane jako inwestycje pożytku publicznego czyli m.in. drogi, szkoły, przedszkola, żłobki, boiska, świetlice wiejskie a także szpitale. Doskonałym przykładem współpracy na linii KOWR – Samorządy jest nieodpłatne przekazanie 21,8 ha pod budowę Nowego Szpitala Onkologicznego we Wrocławiu. Mimo wysokiej wartości gruntów KOWR rezygnuje z zysku na rzecz rozwoju oraz podnoszenia warunków życia mieszkańców. Poniższa tabela wsparcie samorządów w postaci przekazanych gruntów od 2017 roku:

Natomiast pomoc finansowa jest przekazywana gminom i spółdzielniom mieszkaniowym wyłącznie na pokrycie kosztów budowy, remontu oraz przebudowy budynków i lokali, obiektów infrastruktury technicznej oraz innego majątku, przekazanych na podstawie art. 43 ust. 2 i art. 44 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Od 2017 r. KOWR udzielił wsparcia w wysokości ponad 13 milionów złotych dla kilkudziesięciu samorządów gminnych.

KOWR realizuje także szereg aktywności związanych z promocją żywności i zwiększaniem konkurencyjności polskich produktów na rynkach krajowych i zagranicznych. We współpracy z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi prowadzone są działania pod marką „POLSKA SMAKUJE” oraz „Solidarni z Rolnikami”. Celem tych działań jest wzmocnienie patriotyzmu konsumenckiego, czego efektem bezpośrednim jest wsparcie polskiej gospodarki i lokalnych wytwórców. Tego typu kampanie służą edukacji społecznej na temat zasadności wyboru produktów lokalnych, tradycyjnych, z oznaczeniami krajowymi i są również elementem strategii od pola do stołu. Jednym z flagowych projektów jest również ogólnopolski konkurs kulinarny dla Kół Gospodyń Wiejskich o nazwie „BITWA REGIONÓW” do którego w 2021r zgłosiło się ponad 600 kół z całego kraju. W promocję polskiej żywności wpisują się również działania zagraniczne takie jak udziały w międzynarodowych targach rolno-spożywczych, na których KOWR występuje w roli ambasadora polskich producentów żywności organizując punkty informacyjno-promocyjne oraz uczestnicząc w rozmowach biznesowych. Nową inicjatywą, która wynika z zainteresowania polskimi produktami na arenie międzynarodowej i z „Polskiego Ładu” będą zagraniczne biura Centrali KOWR służące wsparciu krajowych producentów w eksporcie żywności, dokonywaniu weryfikacji kontrahentów zagranicznych, poszukiwaniu partnerów biznesowych, a także szeroko rozumianej polityce informacyjnej b2b.

W 2020 roku polscy przedsiębiorcy działający w branży rolno-spożywczej osiągnęli bardzo dobre wyniki w eksporcie, co potwierdza znaczący wzrost przychodów ze sprzedaży zagranicznej. Pomimo pandemii utrzymane zostało tempo wzrostu wpływów z eksportu z 2019 roku. Wpływy z eksportu rosły w tempie szybszym niż wydatki ponoszone na import, czego wynikiem jest dodatnie saldo wymiany handlowej – zwiększyło się o 11,4% w porównaniu do roku 2019 osiągając 11,7 mld EURO. Poniższy wykres obrazowo przedstawia eksport i import artykułów rolno-spożywczych na przestrzeni kilkunastu lat.

Innowacyjność w rolnictwie i w sektorze rolno-spożywczym to kolejna dziedzina działalności KOWR. Obecnie realizowany jest projekt ograniczenia marnowania żywności w Polsce oraz projekt paszportyzacji produktów rolno-spożywczych w łańcuchu dostaw „od pola do stołu”. Dzięki takiemu rozwiązaniu możliwe będzie cyfrowe śledzenie i identyfikowanie żywności na każdym etapie łańcucha dostaw. Nowością jest również podjęcie prac nad Systemem Satelitarnego Monitorowania Upraw Rolnych. Polega ona na wykorzystaniu teledetekcji w rolnictwie np. do monitorowania suszy. KOWR planuje również współpracę z Polską Agencją Żeglugi Powietrznej w kwestii wykorzystania bezzałogowych statków powietrznych w celu monitorowania upraw.

KOWR uczestniczy również aktywnie we wspieraniu konsumpcji i propagowaniu zdrowych nawyków żywieniowych. Chodzi tu przede wszystkim o PROGRAM DLA SZKÓŁ, który obecnie zaopatruje w owoce, warzywa oraz mleko i jego przetwory ponad 1,6 mln dzieci. Celem tego programu jest długoterminowa zmiana nawyków żywieniowych dzieci i młodzieży poprzez zwiększenie udziału owoców i warzyw oraz mleka i jego przetworów w ich codziennej diecie, na etapie na którym kształtują się ich nawyki żywieniowe. Dodatkowo, promowane jest zdrowe odżywianie poprzez działania edukacyjne realizowane w szkołach podstawowych. Obecnie procedowana jest ustawa, która wprowadzi program „Żywność ekologiczna w szkołach” i umożliwi dofinansowywanie przez KOWR placówek oświatowych, które będą zamawiać produkty eko-bio. Należy pamiętać, że taka żywność jest wolna od pestycydów, co znacząco wpływa na zdrowie dziecka.

W wachlarzu zadań Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa jest również PROGRAM POMOCY ŻYWNOŚCIOWEJ DLA NAJUBOŻSZEJ LUDNOŚCI KRAJU. Co roku wsparcie trafia do około 1,3 mln potrzebujących. To ponad 60 tys. ton produktów rolno-spożywczych. Obecnie przygotowywany jest nowy program wraz z Ministerstwem Rodziny i Polityki Społecznej pod nową nazwą FUNDUSZE EUROPEJSKIE POMOC ŻYWNOŚCIOWA. W tym działaniu KOWR jest pośrednikiem odpowiedzialnym za dostawy artykułów spożywczych do magazynów organizacji partnerskich oraz realizację wypłat dla przedsiębiorców, którzy będą je dostarczać, transportować i magazynować.

KOWR zajmuje się również wsparciem producentów na przystępowanie do systemów jakości. Pomoc jest udzielana w formie refundacji poniesionych kosztów: np.: kontroli po której wydawany jest stosowny certyfikat, składki na rzecz grupy producentów, zakupu specjalistycznych publikacji, zakupu pułapek feromonowych, barwnych i lepowych. Przy tej okazji należy również wspomnieć o funduszach promocji produktów rolno-spożywczych oraz o interwencyjnym zakupie i sprzedaży zbóż, który w sposób płynny i bezpieczny reguluje rynek.

Pośród wymienionych wyżej zadań są również wsparcie rynku pszczelarskiego w wysokości ok. 36 mln zł, aktywny nadzór nad hodowlą koni czystej krwi i znakomita Pride of Poland czy Summer Arabian Horse Sale oraz nadzór nad spółkami hodowli roślin i zwierząt, nabywanie udziałów w podmiotach rynkowych posiadających nieruchomości rolne.

Jak widać zadania Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa są bardzo złożone i mocno oddziałują na szeroko rozumiane obszary wiejskie i sektor rolniczy. To wsparcie rolnictwa jest ideą przewodnią tej działalności. W wielu kwestiach z pozoru niezauważalne, ale jakże bardzo istotne chociażby w zakresie prowadzonych scaleń i wymiany gruntów. To między innymi KOWR jako agencja wykonawcza podległa Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi sprawuje nadzór nad realizacją tych zadań rządu, które mają istotne znaczenie w zapewnieniu bezpieczeństwa żywnościowego naszego kraju.