Jan Zumbach (1915 – 1986), ps. Kaczor Donald, Johan. Pilot Wojska Polskiego i Królewskich Sił Powietrznych, as mysliwski, autor wspomnień.
Jan Zumbach, dzięki swojemu dziadkowi, posiadał obywatelstwo polskie i szwajcarskie. Był ochotnikiem do służby wojskowej w lotnictwie, ale nie przyznał się do podwójnego obywatelstwa, dzięki czemu przyjęto go do Szkoły Podchorążych w Dęblinie, którą ukończył w 1938 roku. Został promowany na podporucznika pilota z przydziałem do 111 eskadry myśliwskiej. Wskutek wypadku przebywała na długotrwałej rehabilitacji dlatego nie brał udziału w wojnie obronnej. Z Polski wyjechał dopiero 17 września i przez Rumunię, i Bejrut dostał się do Francji, do Centrum Wyszkolenia Lotnictwa Polskiego w bazie Lyon-Bron. Tam od 13 maja 1940 roku chronił lotnisko w Châteaudun i Étampes a 21 czerwca płynął do na Wyspy Brytyjskie. Tam, 2 sierpnia 1940 roku, został przydzielony do polskiego dywizjonu myśliwskiego 303. Dzięki temu, że dowództwo dopuściło Polaków do obrony angielskiego nieba, RAF odzyskał przewagę w powietrzu.
Zumbach w brawurowych akcjach zestrzelił 13 niemieckich maszyn, kilka zespołowo i kilka trafień niemożliwych do udokumentowania.
W 1943 awansował na dowódcę 3.Polskiego Skrzydła Myśliwskiego. W międzyczasie ukończył Wyższą Szkołę Lotniczą i 1 września 1943 roku otrzymał brytyjski stopień Squadron Leader . Po zakończeniu wojny w październiku 1946 wystąpił ze służby wojskowej i wyjechał do Szwajcarii. Tam zmienił pisownię swoich imion na Jean Eugene Ludwig Zumbach.
Po wojnie zajmował się przemytem, był współwłaścicielem firmy lotniczo-taksówkarskiej, która prowadziła działalność przemytniczą. Szmuglował zegarki, złoto, papierosy. Był właścicielem dyskoteki w Paryżu. W końcu został najemnikiem w Afryce. Do Francji wrócił pod koniec 1960 roku, zaczął pisać wspomnienia, w Polsce wydane pt „Ostatnia walka”.
Zmarł w niewyjaśnionych okolicznościach 3 stycznia 1986 we Francji. Władze francuskie szybko zamknęły śledztwo. Nigdy nie podały do publicznej wiadomości dlaczego doszło do śmierci i co było powodem. Ciało zostało przewiezione do Polski. Jan Zumbach został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.
Jan Zumbach został odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari, Krzyżem Walecznych – czterokrotnie, Medalem Lotniczym – dwukrotnie, Polowym Znakiem Pilota i Distinguished Flying Cross, DFC – dwukrotnie; najwyższym brytyjskim odznaczeniem lotniczym i trzecim najwyższym wojskowym odznaczeniem przyznawanym za odwagę.
źródło: wikipedia.org
