Helena Rudzińska z Latkowskich (1909-1984), ps. Hela. nauczycielka, działaczka ZWZ-AK, uczestniczka Powstania Warszawskiego
Przed II Wojna Światową uczyła dzieci i młodzież w Gimnazjum i Liceum Żeńskim, poza lekcjami uczyła ich zachowania się podczas ataków z ziemi i powietrza a także obsługi i użytkowania masek przeciwgazowych.
Po wybuchu wojny kierowała działem technicznym w Warszawie, w Wydziale Łączności z Zagranicą Komendy Głównej ZWZ-AK „Zagroda”. Wydział zapewniał łączność pocztowo-kurierską ze sztabem Naczelnego Wodza, rządem polskim w Londynie i ośrodkami emigracyjnymi w Europie. W Związku Walki Zbrojnej przyjęto jej przysięgę w styczniu 1940 roku. Jednocześnie Helena Rudzińska uczyła na tajnych kompletach. Do jej obowiązków w organizacji należało przygotowywania przesyłek dla kurierów w punkcie kontaktowym w rodzinnym domu na ul. Pięknej. Kiedy zmieniła nazwisko na Żukowska i adres na Padewską 5 zajęła się zorganizowaniem archiwum Wydziału Łączności i pracownię „wycieniania” przesyłanych filmów. Pod koniec 1940 roku została kierownikiem działu technicznego. Do jej stałych obowiązków należało przygotowanie poczty kurierskiej, w tym kontakt z szyfrantami, organizacja skrytek i pracowni fotograficznych, prowadzenie archiwum poczty. Kilka miesięcy później została zastępczynią kierowniczki Wydziału.
Wskutek zdrady jednego z członków organizacji, który okazał się agentem Gestapo (ps. Jarach), zdekonspirowaniu i aresztowaniu żołnierzy, nie rozpoznana Helena Rudzińska ciągle pracowała w dziale łączności. Także po wybuchu Powstania Warszawskiego, była kierownikiem łączników oraz zastępcą kierownika kancelarii batalionu szturmowego kpt. Kazimierza Bilskiego.
Po kapitulacji Powstania wyjechała z Warszawy wraz z ludnością cywilną, do Pruszkowa skąd uciekła a po kilku miesiącach nawiązała kontakt w Krakowie z Emilią Malessa, ps. „Marcysia”, kapitanem AK, przełożoną Heleny Rudzińskiej, która zwolniła ją z przysięgi.
Helena Rudzińska wróciła do Warszawy, od 1945 do 1947 roku pracowała w Zarządzie Miejskim Warszawy jako zastępca kierownika Wydziału Opieki nad Matką i Dzieckiem w Resorie Zdrowia i Opieki Społecznej, później zajęła się opieką nad swoim dzieckiem i dokumentowaniem historii Powstania, w szczególności Wydziałem Łączności z Zagranicą.
Helena Rudzińska otrzymała stopień porucznika czasu wojny i za działalność w Armii Krajowej została odznaczona Orderem Virtuti Militari, Warszawskim Krzyżem Powstańczym i Medalem Zwycięstwa i Wolności 1945.
Została pochowana na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.
źródło: wikipedia.org
