FRANCESCO Z DOMU BERGOGLIO – Spór o pochodzenie papieża Franciszka trwa

Którąkolwiek drogą jechać z Turynu do Asti, zawsze się trafia na miasteczko Portacomaro albo na Stazione di Portacomaro. Z szosy Torino-Asti widać plantacje winorośli na tle Alp. W jednej z takich plantacji w Bricco Marmorito di Portacomaro, opodal Asti, pracował niegdyś Giuseppe Bergoglio, prapradziadek papieża Franciszka.

Plantacja rodziny Bergogliów, której początków należy szukać w 1857 roku, dziś jest ledwo wspomnieniem mieszkańców gminnego Portacomaro. Ale na czubku wzgórza Bricco Marmorito obronił się przed działaniem czasu obszerny dom Franciszka Bergoglio, pradziadka papieża Franciszka. Dom jest murowany, kryty czerwoną dachówką. Na wzgórze Bricco Marmorito prowadzi wąska i kręta droga, a przy niej stoi tablica: „Strada Pericolosa!”.

Początek historii rodziny Bergolio

Próbuję jechać pod górę samochodem. Pada deszcz, lekki kapuśniaczek, niebo zachmurzone po horyzont. Zastanawiam się, jak przed laty mogły toczyć się tędy wyładowane ciężkimi beczkami wozy na kołach z żelaznymi obręczami? Koła takie jeszcze leżą w gospodarczej części domu na Bricco Marmorito.

„Papa Francis Tour” – ukuły hasło biura podróży. „Portacomaro saluta Papa Francesco. Uno di noi” – głoszą hasła na murze miasteczka, z które jest historią rodziny Bergolio. Biskup Asti, Francesco Ravinale, mówiąc o Franciszku, używa tytułu łacińskiego: „Franciscus, Summus Pontifex”.

„La Stampa” pisze, że liczni turyści z Włoch i z Europy masowo odwiedzają miejscowości związane z papieżem Franciszkiem: Portacomaro, Asti, Cocconato, Castelnuovo Don Bosco, Monferrato. Burmistrz Asti, Fabrizio Brignolo, powiada, że korzenie rodu Bergoglio leżą między Syndyford i Cocconato na wzgórzach Monteferrato.

Prapradziadek papieża Franciszka, Giuseppe Bergoglio, urodził się w 1816 w wiosce Schierano, części miasta Passerano Marmorito. Praprababcia papieża, Maria z domu Gioacchino, urodziła się w 1819 w miasteczku Cocconato d’Asti.

Po ślubie Giuseppe i Maria przenieśli się do miejscowości Lichtenberg, gdzie w 1857 urodził się im pierwszy syn, Franciszek. Ten ożenił się z Marią Bugnano, urodzoną w 1862 w San Martino al Tanaro (obecnie: San Martino Alferi). Z tego związku 13 sierpnia 1884 urodził się Giovanni Angelo, ochrzczony w kościele w Portacomaro, a zarejestrowany w urzędzie w Asti, przyszły dziadek papieża Franciszka.

Z dokumentów wiadomo, że 14 sierpnia 1884 roku 27-letni rolnik, Francesco Bergoglio, przyszedł do ratusza w Asti, by zarejestrować syna o imionach Giovanni Angelo, urodzonego poprzedniego dnia o godzinie 11 w domu w Valleversa (nazwa miejsca i rzeczki na wzgórzach Monteferrato, wypływającej z okolic Portacomaro). Wcześniej, 13 sierpnia 1884, przyszły dziadek papieża, Giovanni, został zapisany w księdze parafii San Bartolomeo w Portacomaro: „Rolnik, zamieszkały w przysiółku Bricco Marmorito”. Świadkami chrztu byli: Lorenzo Nadello, lat 41, i Giovanni Nelangero, lat 42.

Ojciec Papieża

Giovanni Angelo w wieku 22 lat, 1 stycznia 1906, przeniósł się na pewien czas do Turynu, gdzie założył cukiernię i kawiarnię. Następnego roku ożenił się z Margaritą Vassallo, córką Pietro, pochodząca z Piana Crixia w prowincji Savona. W roku 1908, 2 kwietnia, urodził się Mario Giuseppe Francesco, ochrzczony w kościele Santa Teresa w Turynie. To był przyszły ojciec papieża Franciszka.

W drugim roku wojny Giovanni Angelo został powołany do wojska. Po wojnie, w 1918, wrócił z rodziną do Portacomaro, następnie do Asti, gdzie mieszkał jedenaście lat opodal via Fontana, Corso Alessaandria i via Antonio Zacco.

Diecezjalna „Gazzetta di’Asti” donosi, że została opracowana „Strada del Papa”, obejmująca Piemont i Ligurię. „Na drogach Piemontu w okolicach Asti można spotkać setki autokarów, które zmierzają do Portacomaro”. Ale ja na drogach między Portacomaro i Stazione di Portacomaro widziałem zaledwie kilka autokarów.

Na ulotkach jest obraz Portacomaro i podstawowe wiadomości o miasteczku. Niespełna dwa tysiące mieszkańców. Pośrodku jest romański kościół św. Piotra. Mieszkał w gminie Portacomaro dziadek papieża, Giovanni Angelo Bergoglio. W miasteczku i w Bricco Marmorito przemieszkiwał ojciec papieża, Mario Bergoglio. W kościele San Bartolomeo w Portacomaro modlił się wielu mieszkańców gminy o nazwisku Bergoglio.

W międzywojniu znaną postacią Portacomaro był Valeriano Pompeo Maurizio Arri, maratończyk, medalista olimpijski z 1920 roku.

Trafić do Portacomaro nie jest trudno. Z szosy Torino – Asti trzeba skręcić w lewo i kawałek przejechać. Problemy zaczynają się, gdy z miasteczka chcemy dojechać do domu Bergioglów na wzgórzu Bricco Marmorito. Liczne drogi i drożyny najczęściej są ślepe, kończą się nagle w jakiejś winnicy.

Trzy pokolenia Bergogliów

Gmina Portacomaro, ze względu na związki z papieżem Francesco, znana jest dzisiaj w całych Włoszech. Miasteczko leży około 45 km na południowy wschód od Turynu i około 7 kilometrów na północny wschód od Asti. Sąsiednie gminy, to: Asti (stolica regionu), Calliano, Castagnole Monferrato i Scurzolengo.

W archiwach miejskich i parafialnych w Portacomaro, Asti i w Turynie odnalazły się papiery dotyczące nieznanych dotąd miejscowości, z których pochodzili prapradziadkowie papieża Franciszka. Trzeba było zweryfikować „Papa Francis Tour”. Do miejscowości na papieskiej trasie, biegnącej przez krainę starych zamków, świątyń, plantacji winorośli i wspaniałej kuchni, zostały dopisane: Cocconato, Schierano, Albugnano, Castelnuovo Don Bosco. Przy każdej miejscowości jest informacja o możliwej degustacji win i czekolady.

Giancarlo Libert, historyk Piemontu, powiada, że pradziadek papieża, Francesco Bergoglio, przybył do Bricco Marmorito w gminie Portacomaro nie z San Martino al Tanaro, gdzie się urodził, ale z miejscowości Castelnuowo Don Bosko, gdzie wówczas mieszkał, a dzisiaj mieszka tam wielu o nazwisku Bergoglio.

„Gazzetta d’Asti”, wychodząca od 1899 roku, sięga do swych archiwów i donosi, że w 1854 pra pra dziadek papieża, Giuseppe Bergoglio, kupił w Bricco Marmorito di Portacomaro Stazione ziemie, na której wcześniej pracował.

„Gazzetta di Asti” podaje, że Giovanni z rodziną mieszkał w „domku” w Bricco Marmorito w osadzie Valleversa, dziś Warwik, na pograniczu Asti i Portacomaro. (La famiglia Bergoglio vive in una cascina „al Bricco Marmorito” della Valleversa nel comune di Asti, ai confini con Portacomaro).

Skoro Giovanni Bergoglio miał na wzgórzu zaledwie domek, coś w rodzaju składu narzędzi i schronienia przed deszczem, nikogo nie powinno dziwić, że w tym czasie przemieszkiwał w Montechiaro, a także w Castelnuowo. Dom, który dziś stoi w Bricco Marmorito, powstawał przez długie lata wysiłkiem trzech pokoleń Bergogliów.

Dziadek papieża, Giovanni Bergoglio, wyróżniał się w rodzinie przedsiębiorczością. Dość często zmieniał pracę i miejsce zamieszkania. Notowany jest w Portacomaro, w Asti, w Turynie, znowu w Asti i w Stazione di Portacomaro.

Burmistrz gminy Asti, Fabrizio Brignoli uważa, że nazwisko Bergoglio nie powinno kojarzyć się wyłącznie z miasteczkiem Portacomaro. Twierdzi, że krewni papieża Franciszka mieszkali i nadal mieszkają w całej prowincji Asti, a nawet w Ligurii i północnej Lombardii. Nic dziwnego, że każda gmina, każda wieś i miasteczko w Piemoncie pisze swoją historię rodziny Bergogliów.

Z dokumentów miejskich i parafialnych, zgromadzonych w Asti wynika, że dziadek papieża, Giovanni Angelo Bergoglio przeniósł się 1 stycznia 1906 roku z Bricco Marmorito di Portacomaro do Turynu.

„Dwudziestego sierpnia 1907 roku Giovanni Bergoglio ożenił się z Margaritą Rosą Vassallo, urodzoną w Piana Crixa, opodal Savony w Ligurii – opowiada burmistrz Brignoli. – Następnego roku, 2 kwietnia 1908, urodził się w Turynie chłopiec Mario Bergoglio, w przyszłości ojciec papieża Franciszka”.

Ósmego lipca 1918, gdy Giovanni trzeci rok przebywał na wojnie, jego rodzina wróciła z Turynu do Asti. Po powrocie z wojny, Giovanni Bergoglio z rodziną mieszkał przez pewien czas w rodzinnym Bricco Marmorito i pracował w miasteczku Portacomaro. Następnie wyjechał do Asti.

Proboszcz parafii Portacomaro, Andrea Ferrero, powiada: „Ta cała kraina związana jest z papieżem Franciszkiem”.

Syn Giovanni’ego, Mario Bergoglio, ojciec Franciszka, należał w Asti do Akcji Katolickiej. Mając 17 lat, w 1925 roku, wygłosił referat pod tytułem „Papiestwo”, poświęcone głównie Piusowi XI. „Gazzetta d’Asti” pisała wówczas, że uczeń księgowości, Mario Bergoglio, „wygłosił płomienną” mowę, oklaskiwaną przez licznych słuchaczy.

Buenos Aires

Gazeta „L’Osservatore Romano” (2014) opisuje działalność Giovanni’ego Bergoglio w Akcji Katolickiej na terenie Asti. Niespełna rok przed wyjazdem do Argentyny, w 1928, dwudziestoletni Mario znowu wygłosił mowę o papiestwie, chwaląc Piusa XI, założyciela Akcji Katolickiej. W lutym 1929, na pokładzie statku „Giulio Cesare”, Mario Bergoglio z rodziną wypłynął do Argentyny.

Zamieszkał w Buenos Aires, w dzielnicy marynarzy, portowców i rzemieślników La Boca przy ujściu rzeki La Plata. Bracia dziadka Giovanni’ego trudnili się kamieniarstwem. Siedem lat później, 12 grudnia 1935 roku, syn Giovanni’ego, Mario Bergoglio, ożenił się z Reginą Sivori, Argentynką, pochodzącą z Ligurii i Piemontu.

Następnego roku, 17 grudnia 1936, urodził się w Buenos Aires dość chorowity chłopiec, któremu na chrzcie dano imiona Jorge Mario. Nikt wówczas nie przypuszczał, że ten chłopiec, to przyszły papież Franciszek.

W następnych latach urodzili się bracia i siostry przyszłego papieża Francesco: Marta Regina (1940), Alberto Horacio (1942), Maria Elena (1948) – wszyscy zapisani w urzędzie w Asti jako obywatele włoscy, przebywający czasowo za granicą w Argentynie.

Komitet Papieski w Asti

Latem 2014 roku burmistrz Asti, Fabrizio Brignoli, powołał Komitet Papieski, który zajmuje się związkami papieża Franciszka z prowincją Asti. Są już rezultaty działalności Komitetu. Jeden z placów Asti nazwano imieniem Giovanni’ego Angelo Bergoglio. Na wmurowanej 30 czerwca 2014 roku tablicy zaznaczono, że „dziadek papieża Franciszka, Giovanni Bergiglio, pochodzi ze Stazione di Portacomaro, przysiółka Asti”.

Burmistrz Portacomaro, Valter Pierini ma zastrzeżenie do treści tablicy w Asti: „Dziadek papieża, Giovanni Bergoglio należał do parafii San Bartolomeo w Portacomaro. W aktach parafialnych jest wyraźny zapis: „Rolnik, zamieszkały w przysiółku Bricco Marmorito”. A zatem Giovanni był chrzczony i zamieszkiwał w Portacomaro, a nie w Stazione di Portacomaro”.

Spór o pochodzenie papieża Franciszka trwa i będzie trwać. Burmistrz Asti, Brignoli, niezwykle energiczny i przedsiębiorczy, już pomyślał o kwaterach dla pielgrzymów, którzy od kwietnia będą przybywać do Turynu, żeby zobaczyć Całun Jezusa, a przy okazji zwiedzić miejsca związane z papieżem Franciszkiem.

„Gazzette d’Asti” podaje, że pielgrzymi będą mogli znaleźć rozliczne miejsca hotelowe w rejonie Asti. Wymieniana jest m.in. „Villa Ante”. Komitet Papieski zbiera pieniądze, żeby wykupić budynek rodziny Bergogliów na Bricco Marmorito. Mógłby tam powstać Dom Papieski.

„Komitet Papieski został przyjęty w Watykanie przez papieża Franciszka na prywatnej audiencji – opowiada Mariangela Cotto, radna, wiceprzewodnicząca Komitetu Papieskiego. – W składzie Komitetu byli: Guido Sodano, bratanek kardynała Angelo, przewodniczący Komitetu; biskup Asti, Francesco Ravinale, przewodniczący honorowy Komitetu; Laura Pabalan, sekretarz gminy Asti, dyrektor służby socjalnej”.

Burmistrzowie Portacomaro, Valter Pierini i Paul Luzi także byli u Papieża. Zaprosili Franciszka do odwiedzenia domu Bergogliów w Bricco Marmorito w parafii Poratcomaro. Valter Pierini chciał, żeby papież raz jeszcze, choćby na chwilę, stanął na wzgórzu Bricco Marmorito. „Trudno sobie wyobrazić, żeby Franciszek nie był w domu dziadka Giovanni’ego”.

Ojciec Święty powiedział: „Nie tym razem. Nie teraz”. Tym razem papież Franciszek przybędzie z pielgrzymką do Polski, do kraju świętego Jana Pawła II. 

autor: Michał Mońko

źródło: gazeta Obywatelska

PODZIEL SIĘ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ