Kpt. Józef Bandzo (1929-2016), ps. „Jastrząb”. Brał udział w operacji „Ostra Brama” i walkach o Nowe Troki na Litwie. Walczył na Białostocczyźnie, Pomorzu, Mazurach, Lubelszczyźnie i Podlasiu. W czasie II wojny światowej był dywersantem i konspiratorem a po wojnie działał w podziemiu antykomunistycznym. Prezydent Andrzej Duda pośmiertnie awansował Jastrzębia do stopnia podpułkownika.
NKWD-ziści aresztowali „Jastrzębia” w listopadzie 1944, zdołał im uciec na fałszywych dokumentach do centralnej Polski, na Lubelszczyznę. Na Podlasiu od lutego 1945 był dowódcą drużyny w 2 szwadronie 5. Brygady Wileńskiej mjr „Łupaszki” a od maja 1946 osobistym poczcie i jednym, z jego najbardziej zaufanych żołnierzy. Po rozwiązaniu 5 Wileńskiej Brygady AK, razem ze szwadronem „Burego” przeszedł do Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, walczył tam do końca 1945 roku. Ujawnił się w lutym 1947 roku w czasie zapowiadanej przez komunistów amnestii. Zwyczajem komunistów do czasu aresztowania był szykanowany i inwigilowany. Sąd, na podstawie spreparowanych dowodów – w latach 60-tych – skazał go na karę śmierci, potem zamienioną na dożywotnie więzienie. Karę odbywała w bardzo ciężkich warunkach. Został zwolniony w 1976 roku.
Historycy IPN podkreślają zasługi Józefa Bandzo dla Polski, jest postacią o wymiarze symbolicznym, nie tylko dla środowisk kresowych, ale dla całego pokolenia akowskiego. Zaczynał swoją walkę z okupantem niemieckim, a potem kontynuował ją ścierając się z okupantem sowieckim i rodzimymi komunistycznymi zdrajcami. Walczył więc z obydwoma wrogami wolności naszego kraju i zapłacił za to bardzo wysoką cenę (…). To przedstawiciel pokolenia, którego Polska pewnie już nigdy nie będzie miała. Pokolenia, które wyrosło w okresie międzywojennym i zostało wychowane w patriotycznych domach i szkołach okresu niepodległości – powiedział dr Kazimierz Krajewski z IPN, podczas ceremonii pogrzebowej na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.
http:wikipedia.org
fot. Żołnierze wyklęci. Antykomunistyczne podziemie zbrojne po 1944 roku praca zbiorowa Wydawnictwo: Oficyna Wydawnicza VOLUMEN
Artykuł powstał dzięki wsparciu programu „Dolny Śląsk Pamięta” przez Fundację KGHM
