Maria Wittek (1899-1997), ps. Mira, Pani Maria. Brała udział w wojnie polsko-ukraińskiej, polsko-bolszewickiej oraz w dwóch wojnach światowych, w kampanii wrześniowej i Powstaniu Warszawskim, była żołnierzem Armii Krajowej
W młodości była członkiem III Polskiej Drużyny Harcerskiej w Kijowie. W 1917 roku wstąpiła do Polskiej Organizacji Wojskowej, w której ukończyła szkołę podoficerską. Jednocześnie studiowała na Uniwersytecie Kijowskim. Była pierwszą kobietą na Wydziale Matematycznym.
Pod koniec ’19 roku była żołnierzem Wojska Polskiego. Brała udział w obronie Lwowa w jednostce Ochotniczej Legii Kobiet. Została wówczas odznaczona Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari. Bolszewicy wyznaczyli za nią nagrodę w złocie, która miała wynosić tyle ile waga jej ciała. Wittek organizowała szkolenia i kursy obrony dla kobiet, w październiku 1922 roku powstał Komitet Społecznego Przysposobienia Kobiet do Ochrony Kraju, które doprowadziły do zorganizowania obozów przysposobienia wojskowego kobiet. W efekcie jej pracy było ponad 35 tysięcy kobiet przeszkolonych a w całym kraju ponad 700 tysięcy.
Od 1928 roku mianowana Komendantką Naczelną Przysposobienia Wojskowego Kobiet a w 1935 została Naczelnikiem Wydziału WF i PW Kobiet w powołanym do życia przez Marszałka Piłsudskiego Państwowym Urzędzie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego.
W połowie września 1939 roku została awansowana na stopień pułkownika, wzięła udział w obronie Lwowa a po jego upadku przedostała się do Warszawy. W Komendzie Głównej SZP kierowała łącznością, organizowała jej sieć pomoc. Kiedy gen. Grot, utworzył w marcu Wojskową Służbę Kobiet, Maria Witek została szefem Wojskowej Służby Kobiet w KG ZWZ-AK. Jej mieszkanie było jednym z konspiracyjnych ośrodków i punktów zebrań.
W czasie Powstania Warszawskiego była również sanitariuszką, została mianowana pułkownikiem. Po upadku Powstania, wyszła z miasta razem z ludnością cywilną. W Częstochowie, aż do rozwiązania Armii Krajowej pełniła funkcję szefa WSK. Współtworzyła konspirację antysowiecką o kryptonimie „Nie”- „Niepodległość” a pod koniec 1945 roku zajęła odtworzeniem PUWF i PW. Była kierownikiem sekcji PW – 2, później szefem Wydziału Kobiecego KG Powszechnej Organizacji „Służba Polsce”.
Po zakończeniu wojny szkoliła kobiecą sekcją przysposobienia wojskowego w Państwowym Urzędzie Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego. W 1949 została aresztowana i uwięziona na pól roku na podstawie fałszywych oskarżeń.
Maria Wittek jest inicjatorką powołania Komisji Historii Kobiet przy Towarzystwie Miłośników Historii w Warszawie. Była w składzie Obywatelskiego Komitetu Obchodów 40. rocznicy Powstania Warszawskiego w sierpniu 1984 roku. Utrzymywała stałą łączność z Londynem. W 1988 roku była członkinią Prymasowskiego Komitetu Obchodów 70-lecia Niepodległości.
Była jedną z osób wspierających „Solidarność”, ukryła archiwum „S” Uniwersytetu Warszawskiego.
Została wyróżniona wpisem do Honorowej Księgi Czynów Żołnierskich 5 października 1989 przez ministra obrony narodowej a 2 maja 1991, jako pierwsza kobieta w historii Wojska Polskiego została mianowana na stopień generała brygady. Za udział w wojnie z bolszewikami, później z Niemcami i Rosjanami, za udział w Powstaniu Warszawskim została odznaczona dwukrotnie Krzyżem Wojennym Orderu Virtuti Militari, a za działalność niepodległościową Krzyżem Niepodległości z Mieczami. Otrzymała jeszcze Krzyż Walecznych, Złoty Krzyż Zasługi – dwukrotnie, Warszawski Krzyż Powstańczy. Została na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach
Przy Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, w10 rocznicę śmierci Marii Wittek został odsłonięty pomnik dłuta rzeźbiarza prof. Jana Bohdana Chmielewskiego, ufundowany przez gen. Elżbietę Zawacką, a we Wrocławiu, w ramach obchodów 100-lecia odzyskania niepodległości posadzono drzewo buk jej imienia.
źródło: wikipedia.org
Artykuł powstał dzięki wsparciu programu „Dolny Śląsk Pamięta” przez Fundację KGHM
