Kształtowanie Polski Niepodległej: Rada Obrony Państwa


Rada Obrony Państwa, została powołana 1 lipca 1920 i działała do 1 października 1920 roku. Rada była nadzwyczajnym i tymczasowym organem parlamentarno-rządowym, powołana przez Sejm Ustawodawczy. Zadaniem jej było przede wszystkim prowadzenie działań tak, aby doprowadzić do zakończenia wojny polsko-sowieckiej. Wszystkie materiały nt. Rady znajdują się w zasobach Archiwum Akt Nowych w Warszawie.

1 lipca 1920 roku powołano do życia Rada Obrony Państwa. Zadaniem R.O.P. było prowadzenie wszystkich działań związanych z prowadzeniem wojny polsko – sowieckiej. Rada działała do 1 października 1920 roku, a materiały archiwalne dotyczące jej działalności znajdują się w zasobie Archiwum Akt Nowych.

Rada Obrony Państwa powstała na skutek nieporozumień rządu polskiego, W czerwcu 1920 roku był poważny kryzys gabinetowy. Prawica i lewica nie mogły się dogadać a Polsce groziła inwazja wojsk rosyjskich. Dopiero kiedy Władysław Grabski został premierem, sytuacja zaczęła się wolno normować. Wówczas marszałek Sejmu Ustawodawczego Wojciech Trąmpczyński razem z premierem omawiali koncepcje i kierunki nowego rządu wraz z nowym organem – Radą Obrony Państwa. Projekt spodobał się Naczelnemu Wodzowi. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy z końcem czerwca. Uchwalenie ustawy nastąpiło 1 lipca 1920 r.

Tylko Rada Obrony Państwa miała decydujący głos w sprawach wojny. Jej przebieg, tryb i zakończenie, także warunki pokoju. Historycy potwierdzają, że realizowano pomysł Piłsudskiego, który kład nacisk na sprawy szeroko pojmowanej wojskowości. Od wykształcenia kadr, po morale od szeregowych żołnierzy i oficerów. Podobnie w sprawach społecznych, gdzie Rada przyjęła koncepcję naczelnego wodza kraju, która zakładała m.in. skrócenie procesu legislacyjnego i przyspieszenie wykonywania obowiązującego prawa, rozstrzyganie w sprawach działań operacyjnych związanych z zagadnieniami politycznymi oraz spraw związanych z podjęciem rozmów pokojowych.

Rada Obrony Państwa wydawała rozporządzenia i zarządzenia, które miały moc natychmiastowej wykonalności. Jedną z pierwszych decyzji ROP była mobilizacja społeczeństwa, wydano odezwę do narodu w sprawie ochotniczego zaciągu. W ciągu kwartału Rada wydała 58 rozporządzeń zmieniających 77 ustaw, 1 dekret naczelnika państwa, 1 rozporządzenie ROP, 4 rozporządzenia Rady Ministrów.

W Archiwum Akt Nowych w Warszawie można zobaczyć “Protokół Pierwszego posiedzenia R.O.P. w dniu 1.VII.1920 r.”, w którym czytamy co powiedział Naczelnik Państwa: (…) łączy jedno pragnienie pomóc wojsku na froncie, bez względu na poglądy na sprawę (…)

Najważniejszymi zadaniami są po 1/ praca nad podniesieniem ducha w wojsku na froncie i społeczeństwie. 2/ skrót drogi przejścia nowych projektów praw związanych z pracą wojskową, by uzyskać szybką aplikację w życiu. 3/ Rozstrzygnięcie działań operacyjnych związanych ściśle z działalnością polityczną. 4/ Sprawa zawarcia pokoju i rozstrzyganie kwestii związanych z zawarciem pokoju. Trzymanie się tych zasad i zakresu ułatwia mu pracę jako przewodniczącemu (…).

Z kolei w wydanej odezwie do Obywateli Rzeczypospolitej 3 lipca 1920 roku Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz, w imieniu Rady Obrony Państwa napisał: “Ojczyzna w potrzebie! Wrogowie otaczający nas z zewsząd skupili wszystkie siły, by zniszczyć wywalczoną krwią i trudem żołnierza polskiego niepodległość naszą. Zastępy najeźdźców, ciągnące aż z głębi Azji, usiłują złamać bohaterskie wojska nasze, by runąć na Polskę, stratować nasze niwy, spalić wsie i miasta i na cmentarzysku polskim rozpocząć swoje straszne panowanie.

W składzie Rady byli: Józef Piłsudski, naczelnik państwa – przewodniczący Rady  (1 VII – 1 X 1920); Władysław Grabski, premier – wiceprzewodniczący Rady (1 VII – 23 VII 1920); Wincenty Witos, premier – wiceprzewodniczący Rady (24 VII – 1 X 1920) i Wojciech Trąmpczyński. marszałek sejmu (1 VII – 1 X 1920). Radę wspomagała również 10 reprezentantów z klubów poselskich: PSL “Piast”, Związku Ludowo-Narodowego, Narodowego Zjednoczenia Ludowego, PPS, Narodowej Partii Robotniczej, Chrześcijańskiego Związku Robotniczego, PSL “Wyzwolenie”, Klub Pracy Konstytucyjnej, Klub Mieszczański, PSL “Lewica”. Także przedstawiciele rządu, jak Kazimierz Bartel minister kolei (1 VII – 23 VII 1920); Stanisław Śliwiński, minister aprowizacji (1 VII – 23 VII 1920); Eustachy ks. Sapieha, minister spraw zagranicznych; Ignacy Daszyński, wicepremier (24 VII – 1 X 1920); Leopold Skulski, minister spraw wewnętrznych (24 VII – 1 X 1920). Dodatkowo na wniosek Józefa Piłsudskiego, wówczas pełniącego funkcję naczelnego wodza kraju, uzgodniono powoływanie przedstawicieli wojska, kiedy tylko zajdzie potrzeba.

źródło: wikipedia.org; aan.gov.pl

Artykuł powstał dzięki wsparciu programu „Dolny Śląsk Pamięta” przez Fundację KGHM

 

PODZIEL SIĘ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ