Wspominamy bohaterów: Zofia Kossak-Szczucka- od 1951 roku, objęta była cenzurą a ze szkolnych bibliotek wycofano wszystkie jej książki.


Zofia Kossak-Szczucka, później  Kossak-Szatkowska (1889-1968), ps. Weronika, Ciotka, nazywano ją także: Duchową Księżną, Panią pięknego Podbeskidzia oraz Córą Sienkiewicza. Nauczycielka, powieściopisarka, współzałożycielka dwóch tajnych organizacji w okupowanej Polsce: Frontu Odrodzenia Polski i Rady Pomocy Żydom Żegota, działaczka konspiracyjna, społeczna. W Polsce Ludowej, od 1951 roku jej dzieła były na cenzurowanym.

Spisane wspomnienia z Wołynia, to powieść autobiograficzna okresu krwawych wystąpień chłopskich, tzw. rewolucji lutowej i październikowej oraz konflikt zbrojny Polski i Ukrainy. Zostały wydane w 1922 roku pod tytułem Pożoga. Był też jej były debiutem literacki.

W 1923, po śmierci pierwszego męża, Kossak-Szczucka z synami przeniosła się ze Lwowa do swoich rodziców, na Śląsk Cieszyński. Tam, dwa lata później wyszła ponownie za mąż za oficera WP Zygmunta Szatkowskiego. Urodziła jeszcze syna i córkę. W międzyczasie pisała książki, zajmowała się działalnością społeczną. Jej zaangażowanie w promowanie patriotyzmu i humanizmu katolickiego zostało docenione w 1932 roku, gdy otrzymała nagrodę literacką województwa śląskiego. Cztery lata później otrzymała Złoty Wawrzyn Akademicki Polskiej Akademii Literatury, najważniejszej instytucji polskiej kultury okresu międzywojnia, a w 1937 została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski. Jest autorka ponad 40 książek, przetłumaczonych na 18 języków.

Zofia Kossak Szczucka, w pierwszych dniach wojny ’39 z Górki Wielkiej wyjechała do Warszawy. Od razu zaangażowała się działalność konspiracyjną i charytatywną. Uczestniczyła w wielu tajnych naradach i pracach społecznych. Swój patriotyzm łączyła z ogromnym zaangażowaniem w pomoc dla wszystkich prześladowanych, niezależnie od pochodzenia i wiary, w tym organizowanie pomocy dla poddawanych eksterminacji Żydom. Redagowała i współredagowała prasę konspiracyjną  „Orlęta”, „Prawda”, “Polska Żyje”.

W 1941 roku wraz z przyjaciółmi oraz księdzem Edmundem Krauze z parafii Św. Krzyża, utworzyła Front Odrodzenia Polski i stanęła na jego czele. Współpracowała też z polityczno-wojskową katolicką organizacją podziemną Unia. Jest autorką słynnego Protestu, który wydała w formie ulotki 11 sierpnia 1941 roku w odpowiedzi na likwidację warszawskiego getta, z którego Niemcy – w ramach Grossaktion in Warschau – rozpoczęli wywózkę ludności żydowskiej do obozów koncentracyjnych. Miesiąc później z Wandą Krahelską powołała Tymczasowy Komitet Pomocy Żydom, później przekształcony w Radę Pomocy Żydom Żegota. I to właśnie za Żegotę, została odznaczona została medalem “Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”. Wskutek donosu hr. Plater-Zyberka gestapo  aresztowało 27 września 1943 roku i wywieziona dwa tygodnie później do KL Auschwitz-Birkenau, następnie w 1944 do Warszawy, na Pawiak, gdzie skazano ją na śmierć. Tuż przed Powstaniem Warszawskim, dowództwo podziemia postarało się o jej zwolnienie.

W Powstaniu wzięła aktywny udział a po jego upadku wyjechała do Częstochowy, stamtąd w 1945 wyjechała z misją PCK do Londynu i pozostała na 12-letniej przymusowej emigracji. Cały czas pisała i cieszyła sie uznaniem u czytelników i krytyki, natomiast w Polsce, od 1951 roku, objęta była cenzurą a ze szkolnych bibliotek wycofano wszystkie jej książki. Do kraju wróciła w 1957, do Górek Wielkich. Zaangażowała się w życie intelektualne i polityczne. W 1964 przyłączyła się do protestu pisarzy w obronie swobody wypowiedzi, była jedną z sygnatariuszek Listu 34.

Zofia Kossak Szczucka otrzymała Wielki Krzyż Zasługi. W 1968, w Górkach Wielkich zostało utworzone muzeum jej imienia, a w roku 1984 Towarzystwo im. Zofii Kossak.

Zofia Kossak – Szczucka przewija się na kartach książki Teresy Prekerowej wydanej w Warszawie w 1982 roku, pt. “Konspiracyjna Rada Pomocy Żydom w Warszawie 1942-1945”.

Autor: Skabiczewski [CC BY-SA 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0)], źródło: Wikimedia Commons

źródło: wikipedia.org

Artykuł powstał dzięki wsparciu Gminy Wrocław

 

PODZIEL SIĘ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ