Julian Jednaszewski: Przeszedł tortury w więzieniu. Zamordowany przez ponarski oddział strzelców

Julian Jednaszewski (1899-1942), żołnierz Wojska Polskiego II Rzeczypospolitej i Związku Walki Zbrojnej w Wilnie. Uczestnik I i II wojny światowej, wojny polsko-bolszewickiej i kampanii wrześniowej. Przeszedł tortury w więzieniu. Zamordowany przez ponarski oddział strzelców.

Po ukończeniu szkoły zawodowej w Warszawie Julian Jednaszewski  wstąpił do wojska, gdzie jako 19-letni żołnierz 5 Pułku Piechoty Legionów walczył w polsko-bolszewickiej wojnie. W Wilnie służył w wojsku, jako podoficer zawodowy w stopniu plutonowego do 1937 roku. Wtedy przeszedł na emeryturę wojskową z powodu stanu zdrowia. Trzy lata później wybuchała II Wojna światowa i plut. Jednaszewski został powołany do wojska. Wziął udział w kampanii wrześniowej, kiedy 17 września 1939 roku Wilno zajęły wojska rosyjskie, Jednaszewski wstąpił do nielegalnej organizacji  ZWZ w Wilnie.

Do połowy roku 1941 zajmował się konspiracją, przygotowywał wileńską młodzież do służby wojskowej i zadań specjalnych. Latem ’41, gdy w Wilnie pokazały się wojska niemieckie dla Polaków zaczął się najtrudniejszy okres. Administracja litewska kolaborowała z okupantem, w wyniku czego nastąpiły aresztowania.

W jego domu odbyła się rewizja i skonfiskowano radio. Nieco później wezwano go na komisariat na ul. Graniczną, gdzie mieściło się Litewskie Gestapo. Miał podpisać dokumenty o konfiskacie odbiornika radiowego. Było to 11 września 1941 roku. Julian Jednaszewski do domu nie wrócił, został aresztowany przez Saugumę – Litewską Policję Bezpieczeństwa.

Po sześciu tygodniach został przetransportowany z aresztu do więzienia na Łukiszkach. Jedna z córek, Halina, tylko raz widziała ojca kiedy prowadzono go korytarzem do innego pomieszczenia. Rodzina Jednaszewskiego po latach dowiedziała się, że ich ojciec i mąż próbował popełnić samobójstwo, że bał się przesłuchań i bólu zadawanego więziennych oprawców. W tym czasie do rodzinnego domu przychodzili różni “przyjaciele” więźnia i próbowali wyciągnąć informacje od jego żony. Rodzina była infiltrowana i szykanowana jeszcze długo po śmierci Juliana Jednaszewskiego. Wiadomo, że por. Jednaszewski przeszedł ciężkie tortury, w wyniku czego trafił do więziennego szpitala, z którego udało mu się wyrzucić przez okno gryps do rodziny z informacjami, co mogą zrobić aby go uwolnić. Nie udało się. Niemal osiem miesięcy późnej, litewski oddział strzelców ponarskich wykonał zbiorową egzekucję. Julian Jednaszewski został rozstrzelany z liczną młodzieżą polską 5 maja 1942 roku. Jak podają źródła historyczne Jednaszeski nikogo nie zdradził w czasie śledztwa. Jest jedną z ……. ofiar zbrodni w Ponarach. Jego nazwisko wyryte na tablicy pamiątkowej w polskiej kwaterze Memoriału w Ponarach, a symboliczny grób symboliczny jest w Koszalinie, gdzie leżą doczesne szczątki żony Jadwigi. Dzieci Juliana Jednaszewskiego, jak wiele innych, angażowały się w działalność Stowarzyszenia „Rodzina ponarska” i  upamiętnianie ofiar ludobójstwa. O Ponarach pierwszy raz wspomniano 2 maja 1992 roku w Kurierze Wileńskim, w tekście pt. „ W 50  Rocznicę Majowych Rozstrzałów  w  Ponarach – pamiętamy i  powinniśmy pamiętać”.

Julian Jednaszewski został odznaczony Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918 – 1921 oraz Medalem dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości.

źródło: Zofia Pawłowicz w: http://www.rodzinaponarska.pl

Artykuł powstał dzięki wsparciu programu przez Gminę Wrocław

PODZIEL SIĘ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ