ANTOŚ PETRYKIEWICZ – najmłodszy w historii kawaler Orderu Virtuti Militari

Antoś Petrykiewicz urodził się 28 grudnia 1905 r. w Dublanach, zmarł 14/15/16 stycznia 1919 r. we Lwowie. Był żołnierzem 8 kampanii 1 pułku strzelców lwowskich, Orlęciem Lwowskim, uczestnikiem wojny polsko-ukraińskiej. Jako najmłodszy w historii został odznaczony Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari.

Antoś przyszedł na świat w rodzinie Kaspra Petrykiewicza i Rozalii, z domu Gruszeckiej. Ojciec był właścicielem niewielkiego majątku, a także pełnił funkcję wójta Zasławia. Był najmłodszym z ośmiorga rodzeństwa.

Chłopiec był uczniem drugiej klasy C. K. V Gimnazjum we Lwowie, kiedy miasto zostało zaatakowane przez Ukraińców w dniu 1 listopada 1918 r. We Lwowie nie było wtenczas wojska, a część mieszkańców była rozproszona w walkach na innych frontach. Do boju ruszyła ludność cywilna, w znacznej mierze młodzi ludzie, którzy do historii przeszli jako niezłomne Orlęta lwowskie. W walkach od samego początku brał udział Antoś, który zgłosił się jako ochotnik i dołączył jako szeregowiec 8 kompanii 1 pułku strzelców lwowskich.

Pietrykiewicz walczył bohatersko w obronie fabryki obuwia „Gafota”, a także rzeźni miejskiej. Brał również udział jako żołnierz oddziału „Straceńców” dowodzonych przez Romana Abrahama w walkach o Górę Stracenia. Było to miejsce owiane złą sławą, gdyż od XV wieku odbywały się tam egzekucje. Ze względu jednak na fakt, iż wzniesienie górowało nad Lwowem było świetnym miejscem obserwacyjnym, a więc stanowiło punkt strategiczny, o który stoczono ostry bój w walce z Ukraińcami. W zaciętych walkach świetnie radził sobie nasz młody bohater. Tak Antosia wspominał jego dowódca „Najmłodszym żołnierzem ochotniczym w moim oddziale Góry Stracenia w listopadzie 1918 r. był uczeń II klasy gimnazjalnej Antoni Petrykiewicz, lat 13. W walce był nieustępliwy.”.

Ostatnią bitwę chłopiec stoczył w boju o Persenówkę, jedną z najważniejszych dzielnic Lwowa, która została zaatakowana w okresie bożonarodzeniowym. Zagorzałe walki trwały na przełomie1918/1919, a odział Petrykiewicza odegrał w nich kluczową rolę broniąc terytorium do ostatniej kropli krwi. Antoś w kulminacyjnym momencie bitwy, 28 grudnia został ciężko ranny. Pomimo, iż o jego życie walczyli lekarze ze szpitala polowego powstałego w gmachu Politechniki Lwowskiej chłopiec odszedł w niedługim czasie. Nie jest znana dokładna data jego śmierci. Według różnych źródeł był to 14, 15 bądź 16 stycznia 1919 r. Ostatnie dni spędził w gronie najbliższych, którzy czuwali przy jego łożu. Ojciec, bracia, a także stryj Antka walczyli w tej wojnie równie ofiarnie, jak najmłodszy członek rodziny. Stryj jako jedyny nie doczekał końca bitwy, ginąc 28 kwietnia 1919 r. Miesiąc później miasto zostało wyswobodzone.

Postawa walecznego młodziana została doceniona przez najwyższe władze kraju.28 stycznia 1919 r. Naczelnik Państwa Józef Piłsudski odznaczył go Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari czyniąc go najmłodszym w historii Polski kawalerem orderu. Petrykiewicz został także 3-krotnie odznaczony Krzyżem Walecznych, Krzyżem Niepodległości „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”, jak również Krzyżem Obrony Lwowa.

Ciało Petrykiewicza zostało pochowane na cmentarzu Łyczakowskim, a po ekshumacji w 1932 r. szczątki przeniesiono do krypty katakumby VI Cmentarza Obrońców Lwowa.

Obrońcom Lwowa na Persenówce wystawiono pomnik, na którym uwieczniono nazwisko jednego z najbardziej walecznych – Antoniego Petrykieiwcza.

Publikacja powstała dzięki wsparciu Fundacji KGHM Polska Miedź

PODZIEL SIĘ

ZOSTAW ODPOWIEDŹ