We wrześniu 1939 roku Niemcy napadły na Polskę. Zaczęło się od Tczewa, Wielunia, Westerplatte i Poczty Polskiej w Gdańsku. Wcześniej była prowokacja w rozgłośni gliwickiej. Sojusznicy II RP zawiedli nawet wtedy gdy, Czerwona Armia przekroczyła wschodnią granicę.
Jedna z wielu bitew stoczonych 1 września 1939 roku na terytorium II Rzeczypospolitej odbyła się w powiecie częstochowskim. Wołyńska Brygada Kawalerii pod dowództwem płk Juliana Filipowicza wspomagana przez specjalny pociąg pancerny „Śmiały” miała za zadanie powstrzymać niemiecką 4 Dywizję Pancerną na przedpolu, by jak najdłużej zatrzymać wroga, po to, by cywilom umożliwić zaciągnięcie się do Wojska Polskiego. Niemcy z kolei dążyli do przełamania polskich pozycji i szybkie zajęcie miast.
Do walk doszło wczesnym rankiem 1 września 1939 roku we wsi Mokra, niedaleko Kłobucka. Po nierównej całodniowej walce Wołyńska BK, mimo zwycięstwa operacyjnego musiała się wycofać. Po polskiej stronie było ponad 500 rannych, zaginionych i zabitych, po stronie niemieckiej co najmniej 900 rannych i zabitych.
W bitwie pod Mokrą brał udział pociąg pancerny „Śmiały”, znany już udziału w wojnie polsko-ukraińskiej, bitwie o Lwów, wojnie polsko-bolszewickiej, kampanii wrześniowej i obronie Lwowa. Nazwę „Śmiały” otrzymał 26 listopada 1918 roku. Do końca II wojny światowej wykorzystywany był na froncie na terenie dzisiejszej Białorusi.
„Śmiały” w czasie kampanii wrześniowej został znacznie uszkodzony, ale tego samego miesiąca naprawiony i uzbrojony w dodatkowy sprzęt, min. 2 haubice 100 mm, 2 armaty 75 mm i 19 ckm-ów.
Po zaatakowaniu Polski przez Sowietów 17 września 1939 roku „Śmiały”, podobnie jak inne pociągi pancerne stacjonował w Łucku, wtedy ich dowódcy podjęli decyzje o przebiciu się do Lwowa. „Śmiały” dojechał na Dworzec Łyczakowski, stamtąd wyjeżdżał wspierać polskie oddziały w walkach pod Zboiskiem i Kamionce Strumiłowej. Trwało to do 22 września, do czasu kapitulacji przed czerwonoarmistami. Teoretycznie sowieci gwarantowali oficerom i żołnierzom WP nietykalność, praktycznie wszyscy zostali przewiezieni do obozu w Starobielsku. Ich losy są nadal odkrywane.
„Śmiały”, został przejęty przez sowieckich żołnierzy jeszcze w dniu kapitulacji i skierowany do służb NKWD koło Rawy Ruskiej. Został skonfiskowany w 1941 roku, gdy Niemcy zaatakowały Związek Radziecki. Inne pociągi pancerne, jak „Marszałek” zostały przez nas unieszkodliwione, by nie trafiły w ręce wroga. W sumie mieliśmy dziesięć pociągów pancernych.
Mało kto wie, że II Rzeczypospolita wśród wielu medali i orderów biła pamiątkowe odznaki, min. „Pociąg Pancerny „Śmiały”, po 1921”.
źródło: wielkahistoria.pl
Publikacja powstała dzięki wsparciu Fundacji KGHM Polska Miedź
