Nurt celebracji polskiej tożsamości w czasach zaborów. Artur Górski – ojciec Młodej Polski

U kresu dziewiętnastego wieku, dokładnie w 1898 roku, na stronach krakowskiego czasopisma “Życie” pojawił się cykl artykułów autorstwa Artura Górskiego. W swoich tekstach postulował on o niezależności sztuki, wybitności artysty jako jednostki oraz wskrzeszeniu romantyzmu, czyli nurtu zaprzeczającego ówcześnie panującemu pozytywizmowi. Epoka „Nowej Polski”, która swoją nazwę zaczerpnęła właśnie od serii Górskiego, powstała jako reakcja na zmagania polityczne mające miejsce w obleganym państwie i artystyczny konserwatyzm, narzucany przez obce mocarstwa. Celem ruchu było objęcie nowoczesności, indywidualizmu oraz celebracja polskiej tożsamości.

Młoda Polska stanowiła odmianę modernizmu, szerzącego ideę postępu. Podkreślała rolę jednostki w kształtowaniu społeczeństwa i wskazywała drogę do przyjęcia nowoczesności. Był to protest przeciwko technicyzacji życia społecznego i pozytywistycznej biernej postawy wobec podziałowi Polski. Ten sposób walki z zaborcą objawiał się w postaci buntu modernistycznego. Zjawisko to było wynikiem odczuwanego kryzysu wartości i pesymizmu, odrzuceniem mieszczańskiej obyczajowości i poszukiwania wyzwolenia sztuki przez symbolizm, ekspresję i nastrojowość. Promowane było subiektywne opisywanie doświadczeń, eksploracja ludzkiej psychiki, wewnętrznego świata emocji i złożonego umysłu człowieka.

Jednym z ważniejszych przedstawicieli tego nurtu był nikt inny jak jego twórca – Artur Górski. Urodzony w 1870 roku, nieprzeciętny pisarz i filozof, również krytyk literacki i współredaktor „Życia”; w swoich pracach często zgłębiał tematy introspekcji, indywidualizmu i komplikacji relacji międzyludzkich. Jego dzieła odznaczały się mistyczną atmosferą, symbolizmem i filozoficzną głębią. Górski eksplorował połączenie rzeczywistości i podświadomości, swoją narrację stylizując upodabniając ją do snu. W ten sposób chciał prowokować do myślenia i wywoływać pełen wachlarz emocji. Poglądy i twórczość Górskiego wywarły duży wpływ na przedstawicielach modernizmu i przyczyniły się do kolejnego sporu „starych z młodymi”. Konflikty tego rodzaju są w historii sztuki powszechne, pojawiają się kiedy nowa filozofia przyjęta przez młode pokolenie wypiera poglądy obecnie panujące w społeczeństwie.

Górski nie był jednak jedyną ikoną rozwijającego się nurtu. Innymi wartymi wspomnienia twórcami literackimi są poeci Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Bolesław Leśmian, prozaicy Stefan Żeromski i Władysław Reymont. Z znanych dramaturgów epoki Młodej Polski wymienić można Stanisława Wyspiańskiego, Gabrielę Zapolską oraz Stanisława Przybyszewskiego, którego autor „Młodej Polski” uważał za swojego największego oponenta ideowego. Śmiała i zuchwała postawa Przybyszewskiego kontrastowała z bardziej subtelnym i eufemicznym podejściem Górskiego. Dywergencja w poglądach artystów prowadziła do ożywionych dyskusji i intelektualnych starć. Oboje reprezentowali odrębną wizję przyszłości polskiej kultury, a ich rywalizacja symbolizowała napięcia wewnątrz nurtu i wpłynęła na kierunek rozwoju Młodej Polski. Po przejęciu redakcji „Życia” przez Przybyszewskiego, Artur Górski usunął się w cień, a jego rywal został artystycznym przewódcą nowej epoki. Pomimo tej zaciętej rywalizacji obu autorów miało równy i nieodzowny wkład w kształtowanie ruchu Młodej Polski. Razem służyli jako inspiracja dla kolejnych pokoleń artystów i intelektualistów, nakłaniając ich do odkrywania nowych granic w literaturze, poezji, muzyce i sztukach plastycznych.

Sam nurt potrwał jeszcze do końca pierwszej wojny światowej, po czym został zastąpiony przez sztukę dwudziestolecia międzywojennego. Mimo relatywnie krótkiego trwania epoki niewątpliwie zdążyła ona wzbogacić polską kulturę i do dziś motywuje wolność artystyczną, indywidualizm i dociekliwość filozoficzną.

Publikacja powstała dzięki wsparciu Fundacji KGHM Polska Miedź

źródło:
„Drogi własne. O twórczości młodopolskiej Artura Górskiego” – Anna Kieżuń
https://klp.pl/mloda-polska/a-8471-2.html https://pl.wikipedia.org/wiki/Artur_G%C3%B3rski_(krytyk_literacki) https://eszkola.pl/jezyk-polski/artur-gorski-mloda-polska-1799.html

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Proszę wpisać swój komentarz!
Proszę podać swoje imię tutaj